Blog Archives

Dr. Gikay’s New Publication

 

Competition Law in Ethiopia by Asress Gikay

 

 

 

 

Thoughts on my first course: Intro to Energy Law – Energy Security and the Energy Charter Treaty

Recently I had the opportunity to hold a visiting course in Hungary, at the University of Szeged. The course was an introduction to energy law, focusing on the concept of energy security, mainly from an European perspective, and on the content, application and case law of the Energy Charter Treaty. It consisted of 8 lectures of 45 min each. 6 lectures were scheduled in a single day, while the remaining 2 were held during the following one. The class was addressed to senior law students (Hungary does not have master programs, but seniority – 4th and 5th year of studying law) and PhD students. Despite being a Hungarian state university the course was delivered entirely in English language. Overall it was a very interesting and enriching experience, from which I have derived several conclusions.

Preparation. Materials. Expectations

The course was designed initially for 6 sessions. However, close to the beginning date the university informed me that two extra sessions were added. Suddenly I faced the challenge of adapting on short term to the new challenge. However, I have decided that the extra two sessions should not be used for additional topics and concepts, but for emphasizing some of the initially planed ones, in order to ensure a better understanding and grasping of the topic. Since from the very beginning I aimed to make the class more relevant to my Hungarian students by focusing on cases involving Hungary, I took the opportunity of having extra sessions and dedicated one entirely to the famous ECT case – Electrabel vs Hungary. The plan was to have a very open and extensive discussion with students. Looking back on the outcome of the class, it proved to be a sound decision.

I have prepared the course materials for each session and ended up with about 550 pages for 8 sessions, which seemed like a lot even to me. However, half of the materials was represented by the arbitral award in Electrabel v Hungary while a third from the remaining materials was the text of the ECT which was more an instrument of work than an actual reading. Hence, I have decided to divide the materials into “mandatory” readings and “optional” readings and passed this information to the students. This allowed them to have a reasonable amount of readings to prepare for the sessions. In addition, I asked the students to read the media during the morning of the class and bring with them one piece of news related to energy if they would find any.

My expectation was to have an interactive class, where I could combine small periods of lecturing (10 min) with open discussions with the students, where to employ their knowledge, experience, or at least their grasping of the readings. These expectations were minimized by the university’s liaison who informed me that the student’s knowledge of English might be limited, which means I should be ready to deliver solely lectures. I prepared for this possibility but I went ready to do all in my power to engage students in the discussions and do not allow them to sit idle while I talk, and I talk, and I talk. Luckily the students’ English knowledge proved to be good which allowed us to engage and exchange information throughout the course.

Class attendance and participation

The opening class had a very large attendance (basically the room was full), with a number of 40-50 students. However, due to some courses overlap, the attendance reduced to a half during the next 2 classes. To my pleasant surprise new faces appeared during the next hours and they also returned later that day and for the final class, which meant that I was able to capture their interest. The ending session also enjoyed a large attendance, around 35-40 students.

As I have said I was determined to not allow students to sit idly while I give lectures. Therefore, we started slow and with the basics, generally explaining concepts of security, energy resources, and building from there. Before going into further details or developing the topic, I always took the time to ask them what they think, listened to them, tried to lead them towards the right track with targeted questions and allowed them to realize on their own where they erred or where I was leading them. However, although I have noticed that the audience was paying attention to the discussions, only 4-5 students expressed their willingness to actively engage in it. Since I wanted to get them started, I decided to work with those who volunteered, hoping the others will be tamed and join us later. I admit that after a while, although happy to have a dialogue, I became a bit unsatisfied with having the dialogue with the same persons. However, it was hard to ignore them, since they were making fair points and allowed me to show the others how their previous and current knowledge can help them with this new topic. The first 2 sessions passed in this manner. I am happy to say that I have noticed them to actually listen with curiosity instead of buttoning phones or chatting to each other.

For the second class, I took a slighter different approach. Since I was not sure how many of them have read the materials, I brought to class a documentary based on one of the provided readings and played 12 min of film for them. The movie was about the oil price crisis in the 80’s and the resemblance with the current one was striking. While students were watching the film, I watched the students, and noticed again their curiosity in the video, and, after the viewing ended, in what I had to say. However, I was most interested in what they thought about what they just saw. And this time, the remaining students were happy to oblige.

The third class of the day was tiring. Especially for me. I was discovering how demanding long teaching days are. Especially when there is no appropriate break. However, this was the class where policy issues were replaced by purely legal issues, which got the students even more involved in the talks. And not only this, but students started asking questions, taking the thought and the discussion further. They were not just re-acting to my questions, they were acting. The classroom became a forum where ideas emerged and were exchanged, opinions were issued and discussed, challenged or supported. And the students left the class still talking about the topics just covered..

The most fulfilling moment was the last class, held the next day. Beside the large audience, I was happy to notice their constant attention and involvement. The class was dedicated entirely to arbitration cases and it had a very practical approach. Based on the theoretical background provided in the previous sessions, the students were asked to act like arbitrators and decide the cases. And they did get into the game. But the actual satisfaction  – mine and theirs – came from another aspect. Some of the cases had repetitive legal aspects. The students got these aspects really fast and started answering my questions with confidence and entirely accurate. They were happy to hear my praising of their understanding and (newly acquired) knowledge. I was happy to see that they paid attention and learned the lesson from the classroom. Their increased confidence led to an increased and more diverse participation in the class discussion. And when the class ended, I was glad to receive their applause and their satisfaction with the overall course. I do admit I felt a bit like a star, but for me, the stars were they, for they had courage to come to a new class, with a teacher they did not know, who challenged them continuously with questions and demand for reasoning and explanations of their answers. They were the real stars for taking an interest and making the most of those 8 sessions.

Overall (self-)assessment

No class was perfect, but given all the unknown factors I have faced, as well as the uncertainty concerning students’ knowledge of English and their interest in such a topic, I think I was able to exceed my own expectations. The greatest satisfaction came from the fact that the topic I proposed and presented, as well as the fashion in which I have done it, kept them interested and made them return. The class was mandatory for PhD students, but the large majority of the audience was made of senior students. This is a big accomplishment.

Although I was concerned with not being able to involve them, I have surpassed the fear with the help of those students who got into the course from the outset. Most of the teaching environments have these “talkers”. They are useful, because the get things going. They are also problematic: sometimes their contributions are not valuable. Or they tend to monopolize the discussions. For the first issue, two possible solutions come up: either one builds on their mistakes in order to get to the right answer by involving the rest of the class (questions such as: do you agree with your colleague? can I hear a different opinion? prove extremely valuable), or try to ignore them politely by saying: let’s hear other opinions or let’s talk to someone else. For the second issue, the solution is not to marginalize them, but to encourage others to join .

I would have wanted a larger class participation from the beginning. However, I had to settle with their attention and interest. If the class delivers, I have noticed that with time, as they become more familiarized with the style, with the professor and with the topic, the students can be tamed. It requires passion and patience. If the class is not yet involved, but they are present, my advice would be to act friendly. Friendly and passionate. Reach out to them, but don’t be pushy. Give them time. Time to think, to process, to get involved. If they don’t, show no dissatisfaction and move on. They will come around. My students in Szeged did.

And always remember that you are there for them, and not the other way around.

 

 

 

 

Dr. Asress Adimi Gikay – Defense Speech (first 15 min)

On 24th of February, Mr. Asress Adimi Gikay had his doctoral defense at Central European University. The defense was a success which resulted in the award of a Summa cum Laude doctorate in the area of secured transactions law and reform. Congratulations to Dr. Gikay on this great achievement!

For those interested, please find bellow the first 15 minutes of his doctoral speech.

Doctoral defense of Mr. Asress Gikay

Books of 2015

2015 was a full year: completion of the PhD, submission, defense, exams, writing, publications, applications, resuming work and plenty of travelling. However busy, I managed to find a bit of time for reading, though not as much as in the past, nor as much as I would have liked to. I believe a researcher, an intelectual coming from any area, should make time to read and actively read, inside or outside her domain. The following list and the short descriptions (I am not going to bore anyone with detailed reviews) are meant as a memento for myself, a record of one of my favorite pleasures. The order is random.

Karl Ove Knausgaard – A Man in Love

The second book of the series titled: My Struggle. An honest and somehow tough account of the artist’s ‘married with children’ life while trying to keep up with his writing.

Michael Houellebecq – Submission

This was for me the reading event of the year. Despite common beliefs the book is not (necessarily) about Islam, but about the lack of reaction to evil and the ease with which the West submits to it. The Islam, from the book, can be replaced with any fundamentalist religion or political system. The end result would be the same. That is the horrific part of the whole story. Another exceptional delivery of the French master. 

Haruki Murakami – Norwegian Wood

A book about love and suicide. About hope and hopelessness, about salvation and damnation. I did not look and listen to the song this time. But I liked the novel a lot.

Haruki Murakami – After the Quake

A collection of short stories in which the omnipresent secondary character is the quake. The author captures the effect of the quake on people’s life. The stories are short, some just bits of life, some fantastic, some sad. The main idea is that ‘life goes on’.

Haruki Murakami – Colorless Tsukuru Tazaki and His Years of Pilgrimage

A novel about re-discovering one selves. A reversed journey into the past for healing purposes. Very good writing.

George RR Martin – Knight of the Seven Kingdoms

While waiting for the (now postponed) 6th volume of the epic Song of Ice and Fire, I had to read these 3 stories which take place about 100 years before those that caught HBO’s attention. The stories are light and fun, but nowhere near the amazing writing that Martin got us used to. It’s a book for the fans and worth a lazy afternoon.

Adriana Saftoiu – Cronica de Cotroceni

A collection of anecdotes and diary entries from the time when the author was acting counselor of the president of Romania. Interesting for the portray of Basescu in his early (and recent) years, which, pretty much confirmed my opinion of him. Despite the innuendo concerning Basescu’s relationship with minister Elena Udrea, Basescu proves to be a rather complex character. Saftoiu did not harm his image with her writing, that is for sure.

Neagu Djuvara  – Scurta istorie a romanilor povestita celor tineri (Short History of Romanians Narrated for the Youth)

For me the book was more of a curiosity: how does Djuvara see our history, but I have still managed to find some new and interesting information. The events experienced by Djuvara himself are narrated in a subjective manner, and fall more with memoirs genre than with history. All in all, a recommended book for those who wish to know the basics of our history without bothering too much.

Lucian Boia – Cum s-a romanizat Romania?

For me it is simply amazing how much and how fast Boia can right quality essays. This one explains how Romania became more and more Romanian from its unification and until today. However, one must notice how something is lost every time something is gained: more uniformity, less cosmopolitanism and diversity and also less connections with Romanians abroad.

Lucian Boia – Mihai Eminescu, romanul absolut

An essay dedicated to how Mihai Eminescu was transformed into a national myth, which was then used by all political entities and regimes.

Istvan Orkeny – One minute stories

Delicious and funny Hungarian writing about the beginning years of communism in Budapest

Henry Kissinger – World Order

Essential for those who wish to understand not only the global political systems but also how the world (still) works today.

Umberto Eco – Zero Issue

Not his best novel, but a very good story about how media manipulates news.

Adrian Wooldridge – The Company. A Short History of a Revolutionary Idea

Not what I expected, but indeed an informative history of the company. Seemed more as a collection of trivia about the topic, from its outset until present times.

Chuck Palahniuk – Beautiful You

As usually, his novels must be read with an open mind and a big laughter. This one imagines a world in which women discovered the perfect sex toy and do nothing all day than enjoy, being thus controlled by the creator. A welcomed pamflet of 50 shades of gray. 

Chuck Palahniuk – Apocalipse

Second part of the trilogy whose character is a dead girl whose parents seem to be Angelina and Brad Pitt. Original, witty, funny and excellently written.  

Mircea Cartarescu – Solenoid

The concluding book of the year. Cannot say whether I liked it or not. Many events were familiar due to Nostalgia and Orbitor. Not hard to read, but dense, with descriptions and a sea of words which many times seemed useless. 20-30 pages which are absolutely painful, the impressions of Bucharest are simply stunning. An ending which reminded me of the final scenes of Avengers – Age of Ultron. I will leave this one for the critics.

How Was It: Wolters Kluwer (Romania) – Seminar on Litigation in Renewable Energy Area

Last week, on 10th of December, I have attended a very interesting Seminar organized by Wolters Kluwer Romania at the American Chamber of Commerce in Bucharest, on the hot topic of Litigation in Renewable Energy.

The seminar consisted in three presentations held by Adrian Iordache (attorney at law), who gave a presentation on the Romanian legal framework of the issue (Romania’s Renewables – Lessons in Legislative Risks), Iuliana Boghez (diplomat) who gave a presentation on the EU Energy Charter (A Game of Treaties: The EU Treaty concerning the Energy Charter) and Anna de Luca (academic) who spoke about investment protection and ICSID arbitration in the field of Renewable Energy (Energy Investment Protection> What is Available? How it Works? What Does it Cost?). Each of the presentation cause lively debates among the participants, most of them focused on the practical issue concerning investment protection, which should not be a surprise, given the fact that 99.9% of them were energy lawyers with targeted interests arising from the cases they were involved in.

But the practical aspects of litigation and arbitration concerning investments in renewable energy in Romania, were extremely interesting even for researchers, such as myself, especially since the topic of renewable energy investment is absent from local law journals and is more dealt with by the written media and a few NGO’s. I must admit that I got quite a few of interesting ideas for the update on my monograph on Romanian Energy Law. The conclusion was that due to the peculiarities  of the Romanian case and legislation, the chances to bring investment claims against the state are pretty slim, especially due to the fact that Romania managed not to undertake any personal/nominal obligation towards any investor.

 

Bellow I am summarizing some of the ideas that I have gathered during the presentations/discussions:

Adrian Iordache:

  • no Green Certificates were sold during the summer of 2015
  • there was no plan B for Green Certificates
  • new investments are practically gone due to changes in the application of the support scheme
  • the Green Certificates market collapsed due to lack of incentives for investors, because it was not open to intermediaries, drop in demand for Green Certificates (due to NRAE’s powers to establish mandatory quotas and to exemptions granted to some of the large industrial energy consumers).
Iuliana Boghez:
  • usually EU states are sued by EU investors
  • does the European Charter Treaty apply to such cases or only to EU v. non-EU entities – normally the ECT is not for internal energy policies and investments
  • European Commission takes the view that arbitral tribunals under ECT do not have jurisdiction, but the CJEU.
  • disputes between Member States may occur in front of CJEU but only if states are investors.
  • arbitral tribunals took the opposite view: see Electrobel v. Hungary and Eastern Sugar v. Czech Republic
  • enforcing awards under ICSID infringe EU competition law on state aid: Micula v. European Commission
Anna de Luca:
  • the protection is for post-established investment
(Disclaimer: The ideas written here might not correspond with those of the speakers and do not bind the speakers in any way. They are simply the transcript of my personal notes.)

 

Trade Competition and Consumer Protection Draft Regulation : Drafted by the Ethiopian Trade Competition and Consumer Protection Authority

 

 

በኢፌዴሪ የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለሥልጣን

 

 

 

 

የውህደት መመሪያ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ጥቅምት 2008

 

 

 

 

 


                                    መመሪያ ቁጥር——/2008

  

የንግድ ሥራ ሀገሪቱ በምትከተለው የነጻ ገበያ ኢኮኖሚ ፖሊሲ መርህ መሰረት ተገቢውን ስርዓት ተከትሎ መሄድ ያለበት በመሆኑ፤

በነጻ ገበያ የኢኮኖሚ ስርዓት ውስጥ ፍትሀዊ የንግድ ውድድር የኢኮኖሚ ልማትን ለማፈጠን፤ የሸማቾችን መብትና ጥቅም ለማስጠበቅ እና የንግዱን ማህበረሰብ ፍትሀዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የሚያስችል ስለሆነ፤

ቁጥጥር የማይደረግበት ውህደት የንግዱ ውድድሩን፤ የህዝብ ጥቅም እና ገበያውን የሚያዘባና የሚጎዳ በመሆኑ፤

የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ውህደትን ለመቆጣጠር በአዋጅ የተሰጠውን ስልጣን   ለመወጣት የሚያስችል መመሪያ ባለመኖሩ ምክንያት በአፈጻጸም እና በአሰራር ላይ ክፍተት በመፈጠሩ፤ የውህደት ተግባራትን ለመቆጣጠር የሚያስችል ዝርዝር መመሪያ ማዘጋጀት በማስፈለጉ፤

ይህ መመሪያ በንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 አንቀጽ 46(2) መሰረት ተደንግጎዋል፡፡

ክፍል አንድ

  ጠቅላላ

  1. አጭር ርዕስ

ይህ መመሪያ የውህደት መመሪያ ቁጥር…../2008 ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡

  1. ትርጓሜ

የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ መመሪያ ውስጥ፤

  • ባለሥልጣን ማለት የኢ.ፌ.ድ.ሪ የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ነው
  • ዋና ዳይሬክተር ማለት የኢ.ፌ.ድ.ሪ የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክትር ነው፡፡
  • ምክትል ዋና ዳይሬክተር ማለት የኢ.ፌ.ድ.ሪ የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ውህደት ዳይሬክቶሬት የሚገኝበት ዘርፍ የሚመራ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ማለት ነው
  • ዳይሬክተር ማለት የኢ.ፌ.ድ.ሪ በንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን የውህደት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ነው
  • የንግድ ስራ ማለት የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 አንቀጽ 2 (6) የተሰጠው ትርጓሜ ማለት ነው፤
  • አዋጅ ማለት የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 ማለት ነው
  • የንግድ ማህበራት ማለት በንግድ ህግ አንቀጽ 210 የተሰጠው ትርጋሜ ማለት ነው
  • ነጋዴ ማለት በአዋጁ አንቀጽ 2 (5) የተሰጠው ትርጓሜ ማለት ነው፡፡
  • የንግድ መደብር ማለት በንግድ ህግ አንቀጽ 124 የተሰጠው ትርጋሜ ማለት ነው
  • የውህደት ማስታወቂያ ማለት ለመዋሀድ ዕቅድ ያላቸው ወገኖች ወይም ህጋዊ ወኪሎቻቸው የሚያቀርቡት ማመልከቻ ማለት ነው፡፡
  • የውህደት ዳሰሳ ጥናት ማለት ውህደት ለመፍቀድ ወይም ለመከልከል ወይም ለመሰረዝ በንግድ ውድድሩ ላይ ያስከተለውን ወይም ሊያስከትል የሚችለውን የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ እንዳለው ወይም እንደሌለው ለማጣራት የሚከናወን ተግባር ነው፡፡

 

ይህ መመሪያ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፤

  • ውህደት በንግድ ውድድር፤ በገበያ እና በህዝብ ጥቅም ላይ የሚያስከትለውን የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ መከላከል፤
  • በአዋጁ መሰረት የሚታዩ የውህደት ደርጊቶችን ለማስተናገድ የሚያስችል የአሰራር ስርዓት መዘርጋት
  1. የተፈጻሚነት ወሰን

የዚህ መመሪያ ወሰን በአዋጁ አንቀፅ 4 የተቀመጠው የተፈጻሚነት ወሰን ነው፡፡

 

 

ክፍል ሁለት

ውህደትን የሚከታተሉ አካላት ስልጣን ተግባር፤የውህደት ትርጉም

  1. የዋና ዳይሬክተር ስልጣን
    • የውህደት ጉዳዮችን በተመለከተ ስራዎችን በበላይነት ይመራል፤
    • በዘርፉ ምክትል ዋና ዳይሬክተር በኩል የሚቀርቡለትን የውሳኔ ሀሳቦች ወድያው ይመለከታል፤ አቅጣጫ ያስቀምጣል ወይም ይወስናል፡፡

 

  1. የዘርፉ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ስልጣንና ተግባር
    • ከውህደት ዳይሬክቶሬት ስራዎችን ይከታተላል ድጋፍ ይሰጣል፡፡
    • ዋና ዳይሬክተሩ ውህደትን በተመለከተ ያሉትን ስልጣንና ተግባሩን በከፊል ወይም በሙሉ በውክልና የሚሰጠውን ያከናውናል፡፡
    • ከውህደት ዳይሬክቶሬት የቀረበለትን የውሳኔ ሃሳቦች በመመርመርና በማረጋገጥ እንዳስፈላጊነቱ የራሱን ሃሳብ በማከል ለዋና ዳይሬክተሩ ያቀርባል፡፡

 

  1. የውህደት ዳይሬክተር ስልጣን
    • የውህደት ዳይሬክቶሬት ስራዎችን ያቅዳል ይመራል፡ይቆጣጠራል ያስተባብራል፡፡
    • የውህደት ማስታወቂያ በመቀበል አስፈላጊ የሆኑ መረጃዎች መያዛቸውን ያረጋግጣል፡፡
    • የውህደት ዳሰሳ ጥናት እንዲካሄድ ያደርጋል፤ ጥናቱ በበቂ ትንታኔ የታገዘ መሆኑን ያረጋግጣል፡፡ በዚህ አግባብ የተዘጋጀውን የውሳኔ ሀሳብ ለዘርፉ ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ ያቀርባል፡፡
    • እንዳስፈላጊነቱ የውህደት ተሳታፊ ወገኖች ተጨማሪ መረጃ ወይም ሰነድ እንዲያቀርቡ ይጠይቃል፡፡
    • የውህደት ጉዳዮችን በተመለከተ አስፈላጊ መረጃዎች ሚስጥራዊነታቸውን በጠበቀ መልኩ እንዲያዙ ያደርጋል፤ያደራጃል፡፡
    • ዋና ዳይሬክተሩ የውህደት ጉዳዮችን በተመለከተ ለስራው ቅልጥፍና ባስፈለገ መጠን ስልጣንና ተግባሩን በከፊል ወይም በሙሉ በውክልና ለውህደት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር የሚሰጠውን ያከናውናል፡፡

 

 

 

  1. የውህደት ትርጉም

ውህደት ማለት በአዋጁ አንቀጽ 9(3) እንደተደነገገው ግላዊ ተቋምነታቸውን ይዘው ይኖሩ የነበሩ ሁለት ወይም ከዛ በላይ የሆኑ የንግድ ማህበራት ሲቀላቀሉ ወይም አንድ ዓላማ ያለው የንግድ ስራ ለማከናወን ሁሉንም ወይም ከፊሉን ሀብታቸውን ሲያቀላቅሉ ወይም በአንድ ሰው ወይም በብዙ ሰዎች በግዥ ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ሁኔታ የንግድ ማህበር አክስዮኖች፤ ሴኩሪቲዎች ወይም ንብረቶች የራስ ሲደረጉ ወይም የሌላ ሰው የንግድ መደብርን አመራር መቆጣጠር ሲቻል፤ የውህደት ድርጊት እንደተፈጸም ይቆጠራል፡፡

  1. የውህደት ዓይነቶች

9.1. ለዚሀ መመሪያ አፈጻጸም የንግድ  የኢኮኖሚ  ሰንሰለትን መሰረት  በማድረግ የውህደት

ዓይነቶች የጎንዮሽ ዉህደት፤ከላይ ወደታች ዉህደት እና ጥርቅምቅም ዉህደት  በማለት

ይከፈላሉ፡፡

ለዚህ አንቀጽ አፈጻጸም ሲባል፡

. የጎንዮሽ ውህደት ማለት በተመሳሳይ የገበያ እና መልክዓ ምድራዊ ክልል ዉስጥ በሚገኙ

   ተወዳዳሪ በሆኑ ወይም ሊሆኑ በሚችሉ በተመሳሳይ የማምረት ወይምየማከፋፈል ሰንሰለት

ውስጥ በሚገኙ ተወዳዳሪዎች መካከል የሚፈጠር የዉህደት አይነት ነው፡፡

. ከላይ ወደታች ውህደት ማለት በተለያየ ደረጃ የሚሰሩ ነጋዴዎች ሆነው ነገር ግን አንዱ

    ለአንዱ ማሟያ ደረጃ ላይ የሚገኝ የምርት ሂደት ሰንሰለት ዉስጥ በሚገኙ መካከል የሚደረግ

ውህደት ነው፡፡

 . ጥርቅምቅም ውህደት ማለት የተለያዩ የገበያ ምርትና  አገልግሎት ውስጥ  ባሉ አቅራቢዎች

    መካከል የሚደረግ ውህደት ነው፡፡የተለያዩ ነገር ግን ግንኙነት ያላቸው ምርቶችን በሚያመርቱ

ድርጅቶች መካከል የሚፈጠር ውህደት እና  የማይገናኙ  ምርቶችን  በሚያመርቱ ድርጅቶች

መካከል የሚፈጠር ውህደቶች በዚህ የውህደት ዓይነት ውስጥ ይካተታሉ፡፡

 

  1. ለዚህ መመሪያ አፈጻጸም ሲባል የንግድ ድርጅቶች ወይም ማህበራት ወይም ግለሰቦች የሚፈጽሙትን የግብይት ዓይነት መሰረት በማድረግ ውህደት የአክሲዮን ባለቤትነት ፤የሀብት ባለቤትነት የድርጅቶች ጥምረት የሴኩሪቱ ባለቤትነት በመባል በአራት ይከፈላል፡፡

 

ለዚህ መመሪያ አፈጻጸም ሲባል፡-

. የአክስዮን ባለቤትነትን ማለት ድርጅቶች ወይም ግለሰቦች ግላዊ ተቋምነት ካላቸው ከራስ

   ወይም ሌሎች ድርጅቶች  አክሲዮን በግዢ  ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ የአክሲዮን

ባለቤትነት ሲኖራቸው ነው፡

 

. የሀብት ባለቤትነት ማለት ድርጅቶች ወይም ግለሰቦቸ ያላቸውን አንድ የተወሰነ ሃብት

   ለሌላ ድርጅት በሽያጭ ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ ሲያስተላልፉ ነው፡፡

 

. የድርጅቶች ወይም ግለሰቦች ጥምረትማለት የንግድ ማህበራት ወይም ግለሰቦች አንድ

    ዓላማ ያለው የንግድ ስራ ለማከናወን ሁሉንም  ወይም ከፊሉን  ሀብታቸውን ሲያቀላቅሉ

የሚፈጥሩት ጥምረት ማለት ነው፡፡

 

. የሴኩሪቲ ማለት፡- ገንዘብ ነክ ያላቸው ሰነዶች ሆነው በግዢ ወይም በሌላ በማናቸውም

    መንገድ የሚተላለፍ ሰነድ ነው፡፡

ከላይ በአንቀጽ 10 ስር የተዘረዘሩት እንደተጠበቀ ሆኖ፤ተቆጣጥሮ መያዝ፤ዓመታዊ የሽያጭ/ ሃብት፤ የገበያ ድርሻ ፤በገበያ ውስጥ የአቅራቢዎች ስብስብ መጠን እና አግባብነት ያለው ገበያ በውህደት ዳሰሳ ወቅት ከግምት ውስጥ የሚገቡ ይሆናሉ፡፡

. ተቆጣጥሮ መያዝ ማለት አንድ ድርጅት ወይም ግለሰብ የሌላዉን ድርጅት ወይም ግለሰብ

   ከ50% በላይ ድርሻ ሲይዝ ወይም በጠቅላላ ጉባኤ  አብላጫ ድምፅ  መስጠት ሲችል ወይም

የቦርድ አባላትን በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በአብላጫ ድምፅ መምረጥ የሚችልበትን ወይም

ውሳኔያቸዉን በድምፅ መሻር የሚችልበትን ሁኔታ የሚፈጥር ወይም የድርጅቱን ፖሊሲ ላይ

ተፅእኖ ማሳደር የሚችልበትን ሁኔታ የሚፈጥር ከሆነ ነው፡፡

 

. ዓመታዊ የሽያጭ ገቢ ማለት ከማንኛውም የንግድ እቃ ወይም አገልግሎት ሽያጭ የተገኘ

   ውሳኔ ከሚሰጥበት አመት በፊት የነበረ የመጨረሻ አመት አጠቃላይ የሽያጭ ገቢ ሲሆን፤

የንግድ  ድርጅቱ አዲስ  ከሆነ እና  የስራ  ዘመኑ ከአንድ የበጀት አመት  በታች  ከሆነ

በሰራባቸው ጊዜያት የተገኘ አጠቃላይ ገቢ ሆኖ ህጋዊ ፈቃድ ባለው የሂሳብ ወይም የኦዲተር

ባለሙያ የተረጋገጠ ሰነድ ነው፡፡

 

. የገበያ ድርሻ ማለት አግባብነት ባለው የገበያ ወይም የምርት ክልል ውስጥ አንድ ድርጅት

   ወይም ግለሰብ  የምርት ወይም የአገልግሎት ሽያጭ ገቢን ወይም  አቅምን  ወይም የምርት

ብዛትን  መሰረት ያለው የገበያ ድርሻ የሚያሳይ ነው፡፡ የገበያ ድርሻ ለማስላትም የምርት ሽያጭ መጠን ለአጠቃላይ በገበያው ውስጥ ያሉ የሌሎች ድርጅቶች የሽያጭ መጠንን በማካፈል ይሰላል፡፡

 

. በገበያ ውስጥ የአቅራቢዎች ስብስብ መጠን   ማለት  የአቅራቢዎች   ስብስብ መጠን

አግባብነት ባለው የገበያ ክልል ውስጥ ከፍተኛ የገበያ ድርሻ ያላቸው አቅራቢዎች ምን ያህል

እንደሆኑና እነዚህ አቅራቢዎች  ከአጠቃላይ  ገበያው ወይም ኢንዱስትሪው ውስጥ ምን ያህል

ድርሻ እንዳላቸው ለማየት የሚረዳ ነው፡፡ ይህንን ለመለካት የሚውሉ ዘዴዎች በአባሪ ቁጥር..

የሚገኘው ነው፡፡

 

. አግባብነት ያለውን ገበያ  ማለት የምርት ወይም አገልግሎት እና ምርቱ የሚገኝበት

   አካባቢን የሚያካትት ሲሆን በውድድር ላይ የሚያሳድሩትን ተጽእኖ ለመዳሰስ ይረዳል፡፡

ክፍል ሶስት

የውህደት ማስታወቂያ  ስለማቅረብ

  1. ማንኛም ነጋዴ በውህደት ስምምነት ወይም ቅንብር ውስጥ ለመሳተፍ ሲያቅዱ የውህደት ማስታወቂያ በጽሁፍ ሆኖ በአመልካቾች በራሳቸው ወይም ህጋዊ ወኪሎቻቸው ሊቀርብ ይችላል፡፡
  2.  የማቅረቢያ  ቋንቋ እና መንገዶች
    • የውህደት አመልካቾች ማስታወቂያቸውን ለባለስልጣኑ በአካል ወይም  በፋክስ ወይም በኢሜል ወይም በፖስታ አመልካቾች ወይም ህጋዊ ወኪሎቻቸው ማመልከቻቸውን ሊያቀርቡ ይችላሉ፡፡  
    • . አመልካቾች ወይም ህጋዊ ወኪሎቻቸው የውህደት ማመልከቻቸውን እና ሌሎች ተያያዥ ሰነዶችን በአማርኛ ቋንቋ ማቅረብ አለባቸው፡፡ በሌላ ቋንቋ የተዘጋጁ ሰነዶች ወደ አማርኛ ቋንቋ ተተርጉመው መቅረብ አለባቸው፡፡

 

 

 

 

  1. የውህደት ማስታወቂያ ይዘት እና ቅድመ ሆኔታዎች

13.1 የውህደት ማስታወቂያ የሚከተሉትን ይዘቶች ያካተተ መሆን አለበት እነሱም፤

ቀን፤የተዋሀጆች ስምና አድራሻ ፤የንግድ ስራ ቦታ፤ ያቀዱት የንግድ ስራ፤የውህደት ሁኔታ፤

የካፒታል መጠን ፤የማስረጃዎች ዝርዝር የአመልካቾች ወይም ህጋዊ ወኪሎች ፊርማ እና

ማህተም ናቸው፡፡

 

  • የውህደት አመልካቾች የንግድ ማህበራት በሆኑ ጊዜ የታደሰ የንግድ ፈቃድ/ምዝገባ ፣ህጋዊ የመመስረቻ ጽሑፍ፣ ድርጅቶች መወሃድ ስለመፈለጋቸው የሚገልጽ ተመላሽ ኦሪጅናል ወይም የተረጋገጥ ኦሪጅናል ኮፒ ቃለ ጉባኤ፣በሚሞላው ቅጽ ላይ የሚያርፍ የሚወሃዱት ድርጅቶች ማህተም ፣ህጋዊ ውክልና ማስረጃ ለውጭ አገር ድርጅቶች ወይም ከሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ጋር በጋራ በሚሰሩ የውጪ ዜጎች  ከሆነ በወቅቱ ስራ ላይ ባለው የኢንቨስትመንት አዋጅ በተቀመጠው መስፈርት፤ በውጭ ድርጅቶች የሚቀርቡ ሰነዶችና ማስረጃዎች እንደ አግባብነቱ በንግድ ሚኒስቴር፤ ውጭ ጉዳይ ሚ/ር፤ በሂሳብ አዋቂ ወይም ኦዲተር የተረጋገጠ የኦዲት ሰነድ፤ ወይም በውልና ማስረጃ ጽ/ቤት የተረጋገጡ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ሌሎች ተዛማጅ መረጃዎችና ማስረጃዎች መሟላት የሚገባቸው ቅድመ ሁኔታዎች ናቸው፡፡

 

  • የውህደት አመልካቾች ግለሰቦች ሆነው የአክሲዮን፣ ሴኩሪቲ ከንግድ ድርጅቶች ለመግዛት   በሆነ ጊዜ ግለሰቡን የሚገልጽ የታደሰ የመኖሪያ መታወቂያ፤ፓስፖርት መግዛት የሚፈልገው የአክሲዮን፤ ንብረቶች ወይም ሴኩሪቲ መጠን በብር (በቃለ ጉባኤ ወይም በደብዳቤ የተደገፈ)፣ ህጋዊ ውክልና ማስረጃ፣ ለውጭ አገር አመልካች ከሆነ በወቅቱ ስራ ላይ ባለው የኢንቨስትመንት አዋጅ በተቀመጠው መስፈርት፡ ሌሎች ተዛማጅ መረጃዎችና ማስረጃዎች መሟላት የሚገባቸው ቅድመ ሁኔታዎች ናቸው፡፡

 

 

 

 

 

ክፍል አራት

                                      የውህደት ዝቅተኛ ገደብ በጠቅላላው

  1. የውህደት ዝቅተኛ ገደብ
    • ዝቅተኛ ገደብ ማለት በንግድ ውድድር፤ በገበያ እና በህዝብ ጥቅም ላይ የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ ሊኖራቸው የሚችሉ የውህደት አይነቶች ለመለየት የሚያስችል ዝቅተኛ ገደብ ነው፡፡
    • ባለስልጣን መ/ቤቱ ውህደትን በሚመረምርበት ወቅት ዝቅተኛ ገደብን ለመወሰን የአመልካቾችን አመታዊ ሽያጭ፤ንብረት ወይም ያስመዘገቡትን ካፒታል ድምር መነሻ ሊያደርግ ይችላል፡፡
    • አመልካቾች ስለሚኖራቸው መነሻ ካፒታል በሌላ ህግ የተወሰነ ከሆነ በህጉ ላይ
    • የተቀመጠው የካፒታል መጠን የዝቅተኛ ገደብ መነሻ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡
  2. በዚህ ደንብ ውህደትን ለመቆጣጠር አላማ ውህደት ቀላል፤ መካከለኛ እና ከፍተኛ ተብሎ

ሊመደብ ይችላል፡፡

  1. ዓመታዊ  ሽያጭ፤ ንብረት ወይም ያስመዘገቡትን ካፒታል መጠናቸው ከ30,000,000.00 (ሰላሳ  ሚሊዮን) የኢትዮጵያ ብር በታች ቀላል ውህደት በሚል የሚመደብ ሲሆን የካፒታል መጠናቸው ከ30,000,000.00 (ሰላሳ ሚሊዮን ) እስከ 300,000,000.00 (ሶስት መቶ ሚሊዮን) የኢትዮጵያ ብር መካከለኛ ውህደት እንዲሁም ከ300,000,000.00 (ሶስት መቶ ሚሊዮን) የኢትዮጵያ ብር በላይ ያለው ውህደት ከፍተኛ ተብሎ ይወሰዳል፡፡
  2. ከዚህ በላይ በአንቀጽ 20 የተቀመጠ አመታዊ ሽያጭ፤ንብረት ወይም ያስመዘገቡትን ካፒታል መጠን ዝቅተኛ ገደብ መነሻው የውህደት አመልካቾች አመታዊ ሽያጭ፤ንብረት ወይም ያስመዘገቡትን ካፒታል መጠን ድምር ነው፡፡
  3. ከዝቅተኛ ገደብ በላይ የሆኑ የውህደት አመልካቾች ለመዋሀድ ሲያቅዱ ለባለስልጣኑ ማሳወቅ አለባቸው የዳሰሳ ጥናትም ይደረግባቸዋል፡፡
  4. አመታዊ ሽያጭ፤ ንብረት ወይም ያስመዘገቡትን ካፒታል መጠናቸው ከ30,000,000.00 (ሰላሳ ሚሊዮን) የኢትዮጵያ ብር በታች የሆኑ የውህደት ማስታወቂያዎች በተመለከተ ተዋሀጆች ባለስልጣኑን እንዲያሳውቁ በአዋጁ ቢቀመጥም ለባለስልጣኑ እንዳሳወቁ ተቆጥሮ ባሉበት የውህደት ፈቃድ ለመመዝገብ ስልጣን ላለው አካል ማሳወቅ አለባቸውም፡፡ ለዝቅተኛ ውህደት ማስታወቂያዎች  የዳሰሳ ጥናት ስራዎች አይካሄድባቸውም፡፡ ነገር ግን ባለስልጣን መ/ቤቱ ውህደቱ በገበያ ላይ ያለውን ተጽእኖ ከመከታተል እና ከማጣራት አያግደውም፡፡
  5. የውህደቱ ማስታወቂያው የንግድ መደብር አመራርን መቆጣጠር የሚመለከት ሲሆንና የአመራር ቁጥጥሩ የንግድ መደብሩን የአክሲዮን ግዥ እና ማስተላለፍን 50 ፐርሰንት እና ከዚያ በላይ ሲሆን ከግዥው ወይም ከማሰተላለፉ በፊት ለባለስልጣን መ/ቤቱ ማሳወቅ አለባቸው፡፡

ክፍል አምስት

                          የውህደት ዳሰሳ ደረጃዎች

  1. በተዋሀጆች የቀረቡ ማስታወቂያዎች ሙሉ ማስታወቂያዎች የሚባሉት አስፈላጊ የሆኑ መረጃዎችን የያዙ ከሆነ ነው፡፡ ዳሰሳ ጥናት ለማካሄድ መነሻ ቀንም የሚቆጠረው መረጃዎቹ ተጠቃለው ከቀረቡበት ቀን ጀምሮ ያለው ነው፡፡
  2. ዳሰሳ ጥናት ለማካሄድ ወደ ደረጃ ሁለት የሚተላለፍ ከሆኑ ባለስልጣኑ ይህንኑ ውሳኔው ለአመልካቾች መግለጽ ይኖርበታል፡፡
  3. ባለስልጣኑ በአመልካቾች የቀረበው ማስታወቂያ ላይ ያለውን ምልከታ ከአመልካቾች በተጠየቀ ጊዜ ያሳውቃል፤ ውህደቱ በንግድ ውድድር፤ በገበያ እና በህዝብ ጥቅም ላይ የሚያደርሰውን አሉታዊ ጎን በተመለከተ አመልካቾች ያላቸው ሌላ አማራጭ ካለ ይጠይቃል፡፡ የሚቀርበውን አማራጭም ያጠናል፡፡
  4. በውህደት ዳሰሳ ውሳኔ አሰጣጥ ሂደት ውህደቱ በውድድር ላይ ሊያደርስ የሚችለው አዎንታዊና አሉታዊ ውጤት፤ውህደቱ ሊፈጥር የሚችለው ውጤታማነት፤ውህደቱ በቴክኖሎጂ ሽግግር ላይ ያለው ውጤት፤ውህደቱ ሌሎች ተወዳዳሪነትን ለማበረታታት የሚያስችሉ ውጤቶች ያሉት መሆኑ፤ውህደቱ የህዝብ ጥቅም የሚያስጠብቅ መሆኑ የሚኖረው የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ ምን እንደሆነ በዝርዝርና በጥልቀት የሚመረመር ይሆናል፡፡

26 መካከለኛ ውህደት

መካከለኛ ውህደት በሁለት የዳሰሳ ጥናት ደረጃዎች ውስጥ ሊያልፍ ይችላል፡፡

           26.1. ደረጃ አንድ

  1. የውህደት ማስታወቂያዎችን በክፍል ሦስት የተጠቀሱትን አግባብነት ያላቸው ቅደመ ሁኔታዎች አሟልተው እንዲቀርቡ ያደርጋል፡፡
  2. መካከለኛ ውህደት ማስታወቂያ ተሟልቶ ከቀረበ በኃላ በ 15 የስራ ቀናት ውስጥ ታይቶ ውሳኔ የሚያገኝ ይሆናል፡፡ይህ የጊዜ ገደብ እንደአስፈላጊነቱ ማስታወቂያ ለማስነገር የሚወስደውን ጊዜ አይጨምርም፡፡
  3. በዚህ ደረጃ ውስጥ ባለስልጣኑ ከባለጉዳዮችና ከሶስተኛ ወገን አንጻር በዉህደቱ ላይ የዳሰሳ ጥናት በማድረግ ውህደቱ የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ የማይኖረው ከሆነ ውህደቱን ይፈቅዳል፡፡
  4. ውህደቱ በንግድ ውድድሩ፤ በህዝብ ጥቅም እና በገበያ ሁኔታ ላይ የሚያደርሰው አሉታዊ ሁኔታ ተገልጾ በቅድመ ሁኔታ ለመፍቀድ የሚቻል ከሆነ እና ቅድመ ሁኔታውን ተወሀጆች የሚያሟሉ ከሆነ ውህደቱ ይፈቀዳል፡፡
  5. በዚህ ደረጃ ውስጥ ውሳኔ ለማስተላለፍ በቂ የሆነ መረጃ ካለ ወይም ተጨማሪ ዳሰሳ ጥናት ማካሄድ የማያስፈለግ ከሆነ በዚሁ ደረጃ ውስጥ ውሳኔ ያስተላልፋል፡፡
  6. መካከለኛ የውህደት ማስታወቂያዎች ታይተው በ15 የስራ ቀናት ውሳኔ እንዳያገኙ ሊያደርጉ የሚችሉ ምክንያቶች ካሉ እና ለዚህም ተጨማሪ መረጃዎችን የሚስፈልግ ከሆነ ጉዳዩ ወደ ደረጃ ሁለት በማስተላለፍ በባለስልጣን መ/ቤቱ በ15 ቀናት ይራዘማል፡፡
  7. መካከለኛ የውህደት ማመልከቻዎች በዚህ ደረጃ ላይ ታይተው ውሳኔ የማያገኘው፡፡

ሀ. ተጨማሪ ማስረጃ ካስፈለገ፤

ለ.  ከገበያ፣ ከውድድርና ከህዝብ ጥቅም አንፃር ዳሰሳ ሲካሄድ የተገኘው ግኝት ለቀረበው

ማስታወቂያ ውሳኔ ለመስጠት የሚያስችል በቂ ተጨማሪ ግዜና የውሳኔ ሃሳብ የሚያስፈልግ

መሆኑ ከታመነበት፤

ሐ. ሌሎች በውህደት ባለስልጣኑ እንደ አሳማኝ ምክንያቶች የሚታዩ ጉዳዮች ከቀረቡ ነው፡፡

26.2.  ደረጃ ሁለት

  1. በደረጃ አንድ መካከለኛ የውህደት ማስታወቂያዎች ታይተው ውሳኔ ለመስጠት የማይቻል ሲሆን እና ጥልቀት ያለው ዝርዝር ዳሰሳ ጥናት ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በዚህ ደረጃ የሚታይ ይሆናል፡፡
  2. በዚህ ደረጃ ዳይሬክቶሬቱ የሚዋሃዱ አካላትን በጉዳዩ ዙሪያ የበለጠ መረጃ እንዲያቀርቡ ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል፡፡
  3. ወደዚህ ደረጃ የተላለፈው ጉዳይ በ10 የስራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ እንዲያገኝ ይደረጋል፡፡
  4. ከዚህ በላይ በተካሄደው ዳሰሳ ጥናት ዉህደቱ በንግድ ዉድድር ከህዝብ ጥቅም እና በገበያ ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ እንደማይኖረዉ ካመነበት ዉህደቱን ይፈቅዳል፣
  5. ዉህደቱ በንግድ ዉድድር ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ እንደሚኖረዉ ካመነበት ዉህደቱን ይከለክላል፣
  6. ዉህደቱ በንግድ ዉድደር ላይ ሊያስከትል የሚችለዉ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ የተወሰኑ ተያያዥ ግዴታዎች በማከል ዉህደቱን ሊፈቅድ ይችላል፡፡
  7. ውህደቱ ከሚያስከትለው የጎላ አሉታዊ ተጽኦኖ ይልቅ ከቴክኖሎጂ፤ ከአሰራር ቅልጥፍና ወይም ከሌላ ተወዳዳሪነትን ከሚያጠናክር ጠቀሜታ አንጻር የሚያስገኘው ጥቅም የሚያመዝንና ይህም ጠቀሜታ ውህደቱ ከተከለከለ በሌላ መንገድ ሊገኝ የማይችል ሲሆን ባለስልጣኑ ውህደቱን ይፈቅዳል፡፡

 

27 ትልልቅ ውህደት በተመለከተ

  • ደረጃ አንድ
  1. የውህደት ማስታወቂያ በክፍል ሦስት የተጠቀሱትን አግባብነት ያላቸው ቅደመ ሁኔታዎች አሟልተው እንዲቀርቡ ያደርጋል፡፡
  2. ትልልቅ የውህደት ማስታወቂያ ተሟልቶ ከቀረበ በኋላ በ30 የስራ ቀናት ውስጥ ታይቶ ውሳኔ የሚያገኝ ይሆናል፡፡
  3. በዚህ ደረጃ ውስጥ ባለስልጣኑ ከባለጉዳዮችና ከሶስተኛ ወገን አንጻር በዉህደቱ ላይ የዳሰሳ ጥናት በማድረግ ውህደቱ የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ የማይኖረው ከሆነ ውህደቱን ይፈቅዳል፡፡
  4. ውህደቱ በንግድ ውድድሩ፤ በህዝብ ጥቅም እና በገበያ ሁኔታ ላይ የሚያደርሰው አሉታዊ ሁኔታ ተገልጾ በቅድመ ሁኔታ ለመፍቀድ የሚቻል ከሆነ እና ቅድመ ሁኔታውን ተወሀጆች የሚያሟሉ ከሆነ ውህደቱ ይፈቀዳል፡፡
  5. በዚህ ደረጃ ውስጥ ውሳኔ ለማስተላለፍ በቂ የሆነ መረጃ ካለ ወይም ተጨማሪ ዳሰሳ ጥናት ማካሄድ የማያስፈለግ ከሆነ በዚሁ ደረጃ ውስጥ ውሳኔ ያስተላልፋል፡፡
  6. ትልልቅ የውህደት ማመልከቻዎች ታይተው በ30 የስራ ቀናት ውሳኔ እንዳያገኙ ሊያደርጉ የሚችሉ ምክንያቶች ካሉ እና ለዚህም ተጨማሪ መረጃዎችን የሚስፈልግ ከሆነ ጉዳዩ ወደ ደረጃ ሁለት በማስተላለፍ ለ15 ቀናት ይራዘማል፡፡
  7. መካከለኛ የውህደት ማመልከቻዎች በዚህ ደረጃ ላይ ታይተው ውሳኔ የማያገኘው፡፡

ሀ.  ተጨማሪ ማስረጃ ካስፈለገ፤

ለ.  ከገበያ፣ ከውድድርና ከህዝብ ጥቅም አንፃር ዳሰሳ ሲካሄድ የተገኘው ግኝት ለቀረበው

ማስታወቂያ  ውሳኔ  ለመስጠት የሚያስችል በቂ ተጨማሪ ግዜና የውሳኔ  ሃሳብ

የሚያስፈልግ መሆኑ ከታመነበት፤

ሐ. ሌሎች በውህደት ባለስልጣኑ እንደ አሳማኝ ምክንያቶች የሚታዩ ጉዳዮች ከቀረቡ ነው፡፡

     27.2  ደረጃ ሁለት

  1. በደረጃ አንድ ትልልቅ የውህደት ማስታወቂያዎች ታይተው ውሳኔ ለማግኘት የማይቻል ሲሆን እና ጥልቀት ያለው ዝርዝር የዳሰሳ ጥናት ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በዚህ ደረጃ የሚጣይ ይሆናል፡፡
  2. በዚህ ደረጃ ዳይሬክቶሬቱ የሚዋሃዱ አካላትን በጉዳዩ ዙሪያ የበለጠ መረጃ እንዲያቀርቡ ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል፡፡
  3. ወደዚህ ደረጃ የተላለፈው ጉዳይ በ15 የስራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ እንዲያገኝ ይደረጋል፡፡
  4. በተካሄደው የዳሰሳ ጥናት ዉህደቱ በንግድ ዉድድር፤በገበያ እና በህዝብ ጥቅም ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ እንደማይኖረዉ ካመነበት ዉህደቱን ይፈቅዳል፣
  5. ዉህደቱ በንግድ ዉድድር ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ እንደሚኖረዉ ካመነበት ዉህደቱን ይከለክላል፣ ወይም
  6. ዉህደቱ በንግድ ዉድደር ላይ ሊያስከትል የሚችለዉ የጎላ አሉታዊ ተፅእኖ የተወሰኑ ተያያዥ ግዴታዎች በማከል ዉህደቱን ሊፈቅድ ይችላል፡፡
  7. ውህደቱ ከሚያስከትለው የጎላ አሉታዊ ተጽኦኖ ይልቅ ከቴክኖሎጂ፤ ከአሰራር ቅልጥፍና ወይም ከሌላ ተወዳዳሪነትን ከሚያጠናክር ጠቀሜታ አንጻር የሚያስገኘው ጥቅም የሚያመዝንና ይህም ጠቀሜታ ውህደቱ ከተከለከለ በሌላ መንገድ ሊገኝ የማይችል ሲሆን ባለስልጣኑ ውህደቱን ይፈቅዳል

 

 

 

                               ክፍል ስድስት

            የውህደት ማስታወቂያ ዳሰሳ ጥናት ስለማድረግ እና ውሳኔ መስጠት

  • ቅድመ ውህደት ዳሰሳ ጥናት ስለማካሄድ
    • የቅድመ ውህደት ዳሰሳ ጥናት ከንግድ ውድድር ፤ከገበያ ሁኔታ እና ከህዝብ ጥቅም
    •  አንጻር ይካሄዳል፡፡

የቅድመ ውህደት ዳሰሳ ጥናት ከንግድ ውድድር አንጻር ሲካሄድ የሚከተሉት ነጥቦች ግምት ውስጥ ይገባሉ፡

ሀ. በገበያ ውስጥ ያለው የገበያ ተዋናይ መጠን

ለ. ገበያውን በበላይነት ለመያዝ ያላቸው/የሚኖራቸው አቅም

ሐ. በተመሣሣይ የንግድ መስክ ገበያ ውስጥ ለመግባት የሚኖረው መሰናክል እና በገበያ ውስጥ

ያሉትን ተወዳዳሪዎች ከገበያ ውጭ የማድረግ አቅም

መ. ምርቱን የሚተኩ የንግድ እቃዎች ወይም አገልግሎቶች በገበያ ውስጥ ያላቸው ድርሻ

ወይም መጠን፣

ሠ. የውህደት ድርጊቱን የሚፈጸምበት የንግድ ስራ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የንግድ እቃዎች ወደ

አገር በመግባት በኩል ያለው ደረጃ

ረ. በገበያው ውስጥ ያለው እድገት፣ ፈጠራ፣ ዋጋ እና ተፈጥሯዊ ባህሪ

ሰ. በገበያው ውስጥ ያሉ አቅራቢዎችን አና ሸማቾችን በማወክ በኩል ያለዉ ደረጃ እና

በአቅራቢዎች፣አከፋፋዮች እና ቸርቻሪዎች የመደራደር አቅም ላይ ተፅእኖ የሚያሳድር

መሆኑ፣

ሸ. ሌሎች ከዚህ ጋር ተያያዥነት ያላቸዉ ጉዳዮች ላይ የዳሰሳ ጥናቱን መደረግ ይኖርበታል፡፡

  • የቅድመ ውህደት ዳሰሳ ጥናት ከገበያ አንጻር ሲካሄድ የሚከተሉት ነጥቦች ግምት ውስጥ ይገባሉ፡

ሀ. አግባብነት ያለው የገበያ ሁኔታ ትንተና

ለ. የምርት/አገልግሎት አቅርቦትና ፍላጎት ሁኔታ፡-

ሐ. የምርት/አገልግሎት ዋጋ፣ የጥራት ደረጃ፣

መ. የግብዓት ሁኔታ፣

ሠ. የምርት/አገልግሎት ስርጭት መስመር ሁኔታ፣

ረ. የገበያ ድርሻ

ሰ. አግባብነት ያለው የገበያ ክልል ውስጥ ያለው ስብስብ ወይም ክምችት

ሸ. ሌሎች ከዚህ ጋር ተያያዝነት ያላቸዉ ጉዳዮች ላይ የዳሰሳ ጥናቱን መደረግ ይኖርበታል፡፡

  • የቅድመ ውህደት ዳሰሳ ጥናት ከሕዝብ ጥቅም አንጻር ሲታይ የሚከተሉት ነጥቦች ግምት ውስጥ ይገባሉ፡

ሀ. ውህደቱ ቢፈፀም የንግድ ዉድድሩን በመገደብ በህብረተሰቡ ላይ ከሚያደርሰዉ ተጽዕኖ

ይልቅ ጠቀሜታዉ የሚያመዝን ሆኖ መገኘት አለመገኘቱን ፣

ለ. ውህደቱ ቢፈፀም የኢኮኖሚ ልማትን  በማፋጠን ወይም ቴክኒካል እውቀትን በማስተላለፍ

ወይም የንግድ ዕቃዎችን አመራረትና ስርጭትን ወይም የአገልግሎት አቅርቦትን በማሻሻል

በኩል የጎላ አስተዋፅኦ የሚያበረክት ስለመሆን አለመሆኑ፤

  1. ውህደቱ የሚፈፀመዉ በመክሰር ላይ ያለ የንግድ ድርጅትን በመታደግ በኩል ያለዉ ድርሻ የጎላ ስለመሆን አለመሆኑ፡
  2. ውህደቱ ቢፈፀም በአገሪቱ በአነስተኛና ጥቃቃን ወይም በማይክሮ ወይም በአነስተኛ የንግድ ሥራ ዘርፍ ደረጃ የተቋቋሙትን ወይም የተሰማሩትን ነጋዴዎች ብቁ ወይም ተወዳዳሪ ሆኖ እዲገኙ ለማደረግ የሚረዳ ስለመሆን አለመሆኑ/የሚችሉበትን እድል የሚፈጥሩ ስለመሆን አለመሆኑ፡፣
  3. ሌሎች ከቴክኖሎጂ ወይም ከብቃት ወይም ከተወዳዳሪነት አንፃር ጠቀሚታ ያላቸዉን ጉዳዮች
  4. 29. የውህደት ማስታወቂያ ተቃውሞ
  • ባለስልጣኑ በተዋሀጆች የቀረበውን ማስታወቂያ የተማላ መሆኑን ማጣራት ካካሄደ በኋላ እንዳስፈላጊነቱ የተቃውሞ ጥሪ ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ በሚታተም ማስታወቂያ ያወጣል፡፡ ተቃውሞ ያለው አካል በ15 የስራ ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን በጽሁፍ በማድረግ በአመልካቹ በራሱ ወይም ህጋዊ ወኪል በአካል ሊያቀርብ ይችላል፡፡
  • ባለስልጣኑ የሚያወጣው የተቃውሞ ማስታወቂያ ቀን፤ የአመልካቾች ስምና አድራሻ፤ ያመለከቱበት የውህደቱ ሁኔታ፤ የአመልካቾች የንግድ ስራ ቦታ፤ በምን ያህል ቀናት ተቃውሞ ማቅረብ እንደሚቻል፤ የባለስልጣኑ ስም እና ተቃውሞ የሚቀርብበት ቦታ እና ሌሎች ጉዳዮችን የያዘ መሆን አለበት፡፡
  • የውህደት ዳይሬክቶሬት የተቃውሞ ማመልከቻ ካጣራ በኃላ የውሳኔ ሀሳቡን ለዘርፉ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ያቀርባል፡፡ የዘርፉ ምክትል ዋና ዳይሬክተርም የውሳኔ ሀሳቡን ለዋና ዳይሬክተሩ በአጭር ግዜ ውስጥ ያቀርባል፡፡ዋና ዳይሬክተሩም የቀረበለትን የውሳኔ ሀሳብ ተመልክቶ የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣል፡፡
  • የውህደት ተቃውሞ ማስታወቂያ ወጪ በውህደቱ አመልካች ድርጅቶች የሚፈፀም ይሆናል፡፡
  1. የውህደት ማስታወቂያ ላይ ውሳኔ ለመስጠት የሚያስፈልገው ግዜ
  • መካከለኛ የውህደት ዓይነት ላይ ውሳኔ ለመስጠት የሚያስፈለገው ግዜ 15 ቀናት ይሆናል፡፡ አስፈላጊ ሲሆን ለተጨማሪ 10 ቀናት ሊራዘም ይችላል፡፡ግዜው ሊራዘም የሚችለው በባለስልጣኑ ሲፈቀድ ነው፡፡
  • ትልልቅ የውህደት ዓይነት ላይ ውሳኔ ለመስጠት የሚያስፈልገው ግዜ 30 ቀናት ይሆናል፡፡ አስፈላጊ ሲሆን ለተጨማሪ 15 ቀናት ሊራዘም ይችላል፡፡ ግዜው ሊራዘም የሚችለው በባለስልጣኑ ሲፈቀድ ነው፡፡            
  1. ከውደት ዳሰሳ ጥናት በሓላ ሊተላለፉ የሚችሉ ውሳኔዎች ውህደቱን  መፍቀድ፤ መከልከል፤ ተያያዥ ግዴታዎችን በማስቀመጥ መፍቀድ፤ በልዩ ሁኔታ መፍቀድ ወይም የውህደት ፍቃድ መሰረዝ ሊሆን ይችላል፡፡
    • የሚተላለፉት ውሳኔዎች ይዘት የሚከተሉትን ሊይዝ ይችላል፤የአመልካቾች ስም፤የውሳኔው ርዕስ፤የማመልከቻው ይዘት፤የካፒታል መጠን፤የሼር ግብይት መጠን፤የውሳኔው ምክንያት፤የውሳኔው ማጠቃለያ፤የዋና ዳይሬክተሩ ወይም የተወካዩ ፊርማ ይሆናሉ፡፡

 

  1. ውሳኔ ማሳወቂያ ጊዜ
    • ባለስልጣኑ ውሳኔውን ከወሰነበት ግዜ ጅምሮ ወድያውኑ ለአመልካቾች ወይም ለህጋዊ

ወኪሎቻቸው በጽኁፍ ያሳውቃል፡፡

  • ከዚህ በላይ የተደነገገው አንቀጽ ቢኖርም ባለሰልጣኑ ያስተላለፋቸውን ውሳኔዎች እንዳስፈላጊነቱ በድረ-ገጽ ኢሜል፤ በፖስታ፤ በፋክስና በደብዳቤ ሊያስታውቅ ይችላል፡፡
    • ስለ ይግባኝ

ባለስልጣኑ ውህደትን በተመለከተ በሚሰጣቸው ውሳኔዎች ላይ ቅሬታ ያለው አካል ውሳኔው በተሰጠ በ30 ቀናት ውስጥ ለፌደራል ንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ሊያቀርብ ይችላል፡፡

  1. የውህደት ማስታወቂያ ስለማቋረጥ

የውህደት አመልካቾች ባለስልጣን መ/ቤቱ በውህደቱ ፈቃድ ጥያቄ ላይ ውሳኔ ከመስጠቱ በፊት የውህደት ጥያቄው እንዲነሳ ሊያመለክቱ ይችላሉ፡፡

  • በዚህ መሰረት የሚቀርብ ጥያቄ በውህደት አመልካቾች በተናጠል ወይም በጋራ ሊቀርብ ይችላል፡፡
  • በአንቀጽ1መሰረት ከውህደት አመልካች አንደኛው ጥያቀውን ሲያቀርብ ባለስልጣን መ/ቤቱ ለሌላኛው ውህደት አመልካች/ቾች ያሳውቃል፡፡
  • አመልካቾች የውህደት ጥያቄያቸውን አቅርበው ለተከታታይ 3 ወር በባለስልጣን መ/ቤቱ እንዲያሟሉ የተጠየቁትን መረጃዎች እና ማስረጃዎች ካላቀረቡ እንዲሁም በሌሎች ህጋዊ ምክንያቶች የውህደት ጥያቄው ሊቋረጥ ይችላል፡፡
  • በባለስልጣን መ/ቤቱ ወይም በአመልካቾች የተቋረጠ ማመልከቻ በድጋሚ  የውህደት ጥያቄ ማቅረብን የሚከለክል አይሆንም፡፡
  • የውህደት ማመልከቻው የተቋረጠው የውህደት ተጽእኖ  ዳሰሳ ጥናት በተደረገበ 6 ወር ጊዜ ውስጥ ከሆነ እና ማመልከቻው በድጋሚ ከቀረበ በቀድሞው ጥናት መሰረት ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ሆኖም ግን ባለስልጣን መ/ቤቱ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው ድጋሚ  የውህደት ተጽእኖ  ዳሰሳ ጥናት ማድረግን አይከለክልም፡፡

ክፍል ሰባት

ድህረ ውህደት ዳሰሳዊ ጥናት እና ክትትል

  1. ባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ቀደም ሲል በሰጠው የውህደት ፈቃድ መነሻ ተገቢ ቅድመ ሁኔታዎች ስለመፈጸማቸው ለመከታተል፤ ከውህደቱ ጋር ተያይዞ ጥቆማ ሲደርሰው እንዲሁም በራሱ ተነሳሽነት የድህረ ውህደት ዳሰሳዊ ጥናትና ክትትል ሊያደርግ ይችላል፡፡
  2. የውህደት አመልካቾች የውህደት ፈቃድ ከተሰጣቸው በኋላ በገበያ ላይ የጎላ አሉታዊ ተጽእኖ የሚፈጥር ስለመሆኑ መረጃ ከተገኘ በአዋጁ አንቀጽ 36 መሰረት በምርመራ እንዲጣራ ለሚመለከተው ክፍል ውጤቱ እና መረጃ ይላካል፡፡

ክፍል ስምንት

እርምጃ ስለ መውሰድ

  1. ባለስልጣን መ/ቤቱ ድህረ ውህደት ክትትል ወቅት የውህደት ፈቃድ የተሰጣቸው ድርጅቶች፡
    • የውህደት ፈቃድ ያገኘው በሀሰተኛ ወይም በተሳሳተ እና የተጭበረበረ ማስረጃ መሆኑ ሲረጋገጥ፤
    • ውህደቱ የተፈቀደው በቅድመ ሁኔታዎች ሆኖ ቅድመ ሁኔታዎቹን ያለመሟላቱ ሲያረጋገጥ የውህደት ፈቃዱን በአዋጁ አንቀጽ 13 መሰረት ሊሰርዝ ይችላል፡፡
  2. ባለስልጣን መ/ቤቱ ከላይ በአንቀጽ 38(1 እና 2፣3) መሰረት የወሰደውን እርምጃ ለሚመለከታቸው መ/ቤቶች ማሳወቅ እና ተፈጻሚነታቸውን መከታተል አለበት፡፡

ክፍል ዘጠኝ

ልዩ ልዩ ድንጋጌዎች

  1. የመሸጋገሪያ ድንጋጌዎች

ይህ መመሪያ ከመውጣቱ በፊት በባለስልጣኑ የተሰጡ የውህደት ፈቃዶች በዚህ መመሪያ የተሰጠ ተደርጎ የጸና ይሆናል፡፡ ይህ መመሪያ ከመውጣቱ በፊት በመታየት ላይ ያሉ የውህደት ማስታወቂያዎች  በዚህ መመሪያ መሰረት ተፈጻሚ ይሆናል፡፡

  1. ስለማሻሻል

የዚህ መመሪያ አውጪው አካል አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው መመሪያ ሊያሻሽል ይችላል፡፡

  1. መመሪያው ስለሚጻናበት ጊዜ

ይህ መመሪያ ከ ……ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡

አቶ ያዕቆብ ያላ

የኢ.ፌ.ድ.ሪ ንግድ ሚኒስቴር ሚኒስትር

 

 

 

 

አባሪዎች  እና ቅጻ ቅጾች

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pre-Acquisition notification form for buyer/seller Company applicants 001

  1. Name of the requesting enterprise/company፡ —————————————
  2. Address of the applicant enterprise/company:
    • Name of the country in which the enterprise/company is operating—————
    • City/State—————-Sub-city/ street ——————

E-mail ———————–Telephone no —————

  1. Request details of applicant enterprise/company:
    • Types of the sector the enterprise /company is engaged in፡

Agriculture                   industry             service

  • Types of goods or services being produced by the enterprise/company

——————————————————–

  • The enterprise’s/company’s amount of current capital in Birr:———————–
  • Name of the enterprise’s/companies from which the applicant wants to purchase/sell share or security: —————————-
  • Amount of share/security the applicant or individual shall purchase/selling Birr ——-
  1. Is the applicant enterprise/company currently producing? Yes no
  2. Other description (optional) ———————————————————————————-

 

I assure in my signature that the information I have provided above is correct.

Name and signature of the owner/manager who filled the information:

Name: ——————————————

Position: —————————————

Signature: —————————- Date: ————————–

For legal representative of the organization

Name and signature of the legal representative who filled the information:

Name: ——————————————

Position: —————————————

Address: Country: ————————City/State———— Sub City/Street————– Email Address: —————————– Phone no. ———————-

Signature: —————————- Date: ————————–

 

 

Pre-Acquisition Notification Form for Individual Applicants

  1. Name of the applicant: ———————————-
    • Address of the applicant:-
    • Nationality : —————————-
    • Name of the country the applicant is living /working in:———————-

Town/City: ——————————–

  1. Name of region/state where the applicant received his/her Identity card : ——————
  2. Name of the company/organization from which the applicant wants to purchase/sell share or security: —————————-
    • Address of the company:  Country: ———— City/State———— Sub City/Street—— Email Address: —————————– Fax no. ———————-
  3. Amount of share/security the applicant or individual shall purchase/sell in USD —————— or in Birr ———————————–
  4. Does the applicant have his/her own business organizations? Yes                     NO

IF YES,

  • Location of the business organization: Country  —————-   City/State —————Sub City / Street —–
  • Types of goods or services the organization is currently producing: —————————————————————————————————————
  • Types of input used to produce the above production: ————————————————————————————————————————————
  1. Total amount of capital or sales volume per year—————————————————–
  2. If there is additional information: ————————————————————————

I assure in my signature that the information I have provided above is correct.

Name and signature of the owner/manager who filled the information:

Name: ——————————————

Signature: —————————- date: ————————–

For legal representative of the applicant

Name: ——————————————

Address: Country: ————————City/State———— Sub City/Street——————— Email Address: ——————–Phone no. ———————-

Signature: —————————- Date: ————————–

 

Pre-merger notification form 003

(To be filled by applicant enterprises/company independently)

  1. Name of the requesting enterprise/company፡ —————————————
    • Address of the applicant enterprise/company:
    • Name of the country in which the enterprise/company is operating—————
    • City/State—————-Sub-city/ street ——————

E-mail ———————–Telephone no —————

  • Request details of applicant enterprise/company:
    • Types of the sector the enterprise /company is engaged in፡

Agriculture                   industry             service

  • Types of goods or services being produced by the enterprise/company

——————————————————–

  • The enterprise’s/company’s amount of current capital in Birr:———————–
  • Types of merger the applicant organization wants to undertake:
    • Partial merger (transfer of share and security)
    • full merger or acquisition
  • Types of organization of the proposed merger (after merger is undertaken)
    • Private limited company
    • Share company
    • Joint Venture
    • Ordinary Joint Venture
    • General partnership
    • Limited Partnership
  • Amount of capital of the proposed merger (amount of capital after merger is undertaken)in Birr ———————–
  • If the enterprise/company is partially merged with the other company/s, what will be its total contribution in Birr———————-
  • Lists of the enterprises/companies to be merged with the applicant enterprise/company

 

no Name of the company Types of sector the company is operating Types of goods or services produced Other

 

  • Is the applicant enterprise/company currently producing? Yes no
  • Other description (optional) ———————————————————————————————————————–

I assure in my signature that the information I have provided above is correct.

Name and signature of the owner/manager who filled the information:

Name: ——————————————

Position: —————————————

Signature: —————————- Date: ————————–

 

For legal representative of the organization

Name and signature of the legal representative who filled the information:

Name: ——————————————

Position: —————————————

Address: Country: ————————City/State———— Sub City/Street————– Email Address: —————————– Phone no. ———————-

Signature: —————————- Date: ————————–

 

 

 

በገበያ ውስጥ የአቅራቢዎች ስብስብ መጠን ለመለካትም Herfindahl-Hirschman Index (HHI) እና concentration ratios (CR(n)) ዘዴዎች ጥቅም ላይ የሚውሉ ሲሆኑ፡

 

የ Herfindahl-Hirschman Index (HHI) ውጤት 15 %  እና ከዚያ በታች ከሆነ የገበያ ስብስብ  የሌለ መሆኑን  ፣ ከ15% -25%  ከሆነ መካከለኛ የገበያ ስብስብ ፣ ከ 25% በላይ ከሆነ ከፍተኛ የገበያ ስብስብ እንዲሁም

Formula for calculating market concentration

 

Where si is the market share of firm i in the market and N is the number of firms.

Herfindahl-Hirschman Index is the sum of the squres of the market shares of each firm in the industry. We can’t get a bigger HHI number than 10,000.  Every monopoly would have an HHI of 10,000.

Example: find the HHI in an Industry with just two firms each firm has 50 percent of the market share. Thus, in a market with two firms that each have 50 percent market share, the Herfindahl index equals 0.502+0.502 = 1/2.

HHI = 502+502= 2,500 + 2,500 = 5,000

               OR 0.502+0.502= 0.25 + 0.25 = 0.50

Highly competitive index- if   HHI index below 0.01 (or 100)

Unconcentrated indexif HHI index below 0.15 (or 1,500)

Moderate concentrationif HHI index between 0.15 to 0.25 (or 1,500 to 2,500)

High concentrationif HHI index above 0.25 (above 2,500) indicates

Threfore, asHHI decreases level of market concentration also decline

 

 

 

 

 

 

 

የአቅራቢዎች የገበያ ስብስብ መጠን /Concentration Ratios/

የ Concentration Ratios ውጤት በሚመለከት ደግሞ ከፍተኛ የገበያ ድርሻ ያላቸው አራት አቅራቢዎች የገበያ ክምችት (CR4 ) እና በገበያው ውስጥ ከፍተኛ የገበያ ድርሻ ያላቸው ስምንት አቅራቢዎች የገበያ ክምችት (CR8) የገበያ ስበስብ መጠን መሰረት በማድረግ CR 100% ከሆነ ገበያው ውስጥ አንድ አቅራቢ ብቻ ያለ መሆኑንና በብቸኝነት (በሞኖፖል) መያዙን፣ CR ከ 80% እስከ 100% ሲሆን ከፍተኛ ገበያ ስብስብ ያለ መሆኑንና ገበያው በጥቂቶች መያዙን ጠቋሚ ሲሆን እስከ 50% ድርስ ደግሞ ገበያው ዝቅተኛ ክምችት ወይም ስብስብ ያለበትና አንጻራዊ ውድድር የሚስተዋልበት መሆኑን ያሳያል፡፡ ገበያው 0% የክምችት ወይም ስብስብ መጠን (Concentration ratio) ካለው ፍጹም የሆነ ውድድር ያለ መሆኑን ያሳያል፡፡

How to calculate Concentration Ratios

Two common ratios:

  1. The Four-Firm Concentration Ratio measures the totalmarket shareof the four largest firms in an industry.
  2. The Eight-Firm Concentration Ratio measures the total market share of the eight largest firms in an industry.

The concentration ratio is the percentage of market share held by the largest firms (m) in an industry.

CRm= Σmi=1 si

Therefore it can be expressed as:    CRm = s1 + s2 +…. + sm. Where si is the market share and m defines the ith firm.

Concentration ratio levels:

Concentration ratios range from 0 to 100 percent. The levels reach from no, low or medium to high to “total”concentration.
No concentration: 0% means perfect competition or at the very least monopolistic competition. If for example CR4=0 %, the four largest firm in the industry would not have any significant market share.

Total concentration: 100% means an extremely concentrated oligopoly. If for example CR1= 100%, there is a monopoly.

Low concentration: 0% to 50%. This category ranges from perfect competition to oligopoly.

Medium concentration:  ranges from 50% to 80%

High concentration: rangesfrom80% to 100%.

 

2014 Trade Competition and Consumer Protection Proclamation of Ethiopia

የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ

 

ፌደራል  ነጋሪት  ጋዜጣ

FEDERAL NEGARIT GAZETTE

OF THE FEDERAL DEMOCRATIC REPUBLIC OF ETHIOPIA

 

ሃያኛ ዓመት qÜ_R 28

አዲስ አበባ መጋቢት 02qN 2ሺ6ዓ.ም

 

20th Year No. 28

ADDIS ABABA 21st March, 2014

 

 

በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ

 

¥WÅ

 

አዋጅ ቁጥር8)03/26›.M

 

yNGD WDDR XÂየሸማቾች ጥበቃ xêJ813/2006…………………………….ገጽ 7¹310

CONTENTS

 

Proclamation No. 813/2013

 

Trade Competition and Consumers Protection Proclamation ……………………………… Page 7310

ªÏ lØ` 8)03////26

 

ስለNGD WDDR እናየሸማቾች ጥበቃየወጣxêJ

 

yNGD |‰ xg¶t$ bMTktlW ynÉ gbà x!÷ñ¸ ±l!s! m\rT tgb!WN x\‰R tkTlÖ mµÿD ያለበት በመሆኑ፤

 

 

yNGÇNህBrtsB kir-WDDR X tgb! µLçn# ygbà tGƉT½ XNÄ!h#M ¹¥c$N k¸ÃúSt$ ygbà h#n@¬ãC y¸k§kL lnÉ gbà WDDR xmcEnT ÃlW |R›T ¥SfN xSf§g! çñ bmgßt$፤

 

 

የንግድ እንቅስቃሴዎች ማደግን ተከትሎ የሸማቾችን ጤንነትና ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ የንግድ ዕቃዎችንና አገልግሎቶችን መስፋፋት ለመግታት እንዲቻልና ደህንነታቸውንና ለጤና ተስማሚ መሆናቸውን በዘላቂነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ተጠቃሚዎች ላወጡት ዋጋ ተመጣጣኝ የሆኑ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ማግኘት የሚችሉበትን ሁኔታ ማመቻቸት በማስፈለጉ፤

 

የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ስርዓት tfɸnTን l¥rUg_ የአስፈፃሚነት በተለይም የመመርመር፣ የመክሰስ እናyÄ”nT tGƉTN የሚያከናውኑአካላትን ስልጣንና ተግባር መወሰን xSf§g! ሆኖ በመገኘቱ፤

 

bx!T×ùà Øደ‰§êE Ä!äK‰s!ÃêE ¶ፐBl!K ?g-mNG|T xNq{ %5(1) m\rT y¸ktlW ¬W©*LÝÝ

 

KFL xND

«Q§§

1x+R R:S

YH xêJ ”yNGD WDDR XÂየሸማቾች ጥበቃ xêJ q$_R 8)!3//////..jgcjhhjmgvjhvjgfyuy/ሺ26’’ tBlÖ l!-qS YC§LÝÝ

 

2TRÙ»

y”l# xgÆB l@§ TRg#M y¸Ãs-W µLçn bStqR በz!H xêJ ውስጥ፡-

1/  “yNGD :”ãC” ¥lT k¥ናቸWM ›YnT gNzBና gNzBnT µ§cW snìC bStqR ¥ናቸWM የሚገዙ ወይም yሚ¹-# ወይም yሚk‰† wYM bl@§ h#n@¬ bsãC mµkL yNGD |‰ yሚkÂwንÆcW y¸Nqúqs#:”ãC ÂcW

2/  “xgLGlÖT” ¥lT dmwZ wYM yqN ÑÃt¾ KFà ÃLçn gb! y¸ÃSg” ¥N¾WM xgLGlÖT ymS-T NGD |‰ nW¿

3/  “m\r¬êE yNGD :” wYM xgLGlÖT”  ¥lT bgbà §Y X_rT bmf-„ MKNÃT tgb! ÃLçn yNGD |‰ l!ÃSkTL y¸CL k¹¥ቾች yy:lT F§gÖT UR ytgÂß የንግድ:” wYM xgLGlÖT nW¿

4/  “ሸማች” ማለት ለTU[ት Y^ ¨ÃU SMf KSgØ dÃJ” ዋጋዉን ራሱ ወይም ሌላ ሰዉ የሚከፍልለት ሆኖ ለራሱ ወይም ለቤተሰቡ ፍጆታ የሚሆን የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት የሚገዛ የተፈጥሮ ሰው ነው፤

5/  “ነጋዴ” ማለት የሙያ ሥራው አድርጎ ጥቅም ለማግኘት ሲል በንግድ ሕጉ አንቀጽ 5 የተዘረዘሩትን ሥራዎች የሚሠራ ወይም አገልግሎት የሚሰጥ ወይም የንግድ ሥራ ነው ተብሎ በህግ የሚወሰነውን ሥራ የሚሰራ ማንኛውም ሰው ነው፤

 

6/  “የንግድ ሥራ” ማለት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (5) በተተረጎመው መሠረት ነጋዴ የሚሠራው ሥራ ነው፤

7/  “የማምረት ሥራ” ማለት በኢንዱስትሪ የሚከናወን የመቀመም፣ የመለወጥ፣ የመገጣጠምና የማሰናዳት ሥራን ይጨምራል፤

8/  “ተፈላጊ GB›T” ¥lT :”ãCN xgLGlÖèCN ldNb®ÒcW b¥QrB rgD ltwÄĶãC bÈM xSf§g! yçn“ bq§l# wYM XNdLB l!g” y¥YCL  m\rተ L¥T wYM hBT nW፤

9/  “ተገቢ ያልሆነ የንግድ ሥራ” ማለትንግድን የሚመለከ~¾ህግድንጋጌዎችን የሚጥስT”—¬U ድርጊትነው፤

10/ “የጅምላ ሻጭ” ማለት የንግድ ዕቃዎችን ከአምራች ወይም ከአስመጪ ገዝቶ ለቸርቻሪ የሚሸጥ ማንኛውም ሰው ሲሆን አምራች ወይም አስመጪ የንግድ ዕቃዎችን ለቸርቻሪ ወይም ለጅምላ ሻጭ ሲሸጥ በጅምላ ንግድ ውስጥ እንደተሳተፈ ይቆጠራል፤

11/  “የችርቻሮ ሻጭ” ማለት የንግድ ዕቃዎችን ከጅምላ ሻጭ ወይም ከአምራች ወይም ከአስመጪ ገዝቶ ለሸማች ወይም ለተጠቃሚ የሚሸጥ ማንኛውም ሰው ሲሆን ጅምላ ሻጭ ወይም አምራች ወይም አስመጪ የንግድ ዕቃዎችን ለሸማች ወይም ለተጠቃሚ ሲሸጥ የችርቻሮ ንግድ ውስጥ እንደተሳተፈ ይቆጠራል፤

12/ “¸n!St&R” ወይም”¸n!SትR” ¥lT እንደቅደም ተከተሉ የንግድ ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር ነው፤

13/ “ዓመታዊ የሽያጭ ገቢ” ማለት ከማንኛውም የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ሽያጭ የተገኘ ዉሳኔ ከሚሰጥበት ዓመት በፊት የነበረ የመጨረሻ አመት አጠቃላይ የሽያጭ ገቢ ሲሆን፤ የንግድ ድርጅቱ አዲስ ከሆነ እና የስራ ዘመኑ ከአንድ የበጀት አመት በታች ከሆነ በሰራባቸው ጊዜያት የተገኘው አጠቃላይ ገቢ ነው፤

 

14/ “KLL” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 47(1) የተመለከተው ማንኛውም ክልል ነው፤

15/    “ቢሮ” ማለት የክልል ወይም የአዲስ አበባ ወይም የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር የንግድና ኢንዱስትሪ ቢሮ ወይም ሌላ የሚመለከተው አካል ነው፤

16/ “sW” ¥lT ytf_é sW wYM bህG ysWnT mBT yts-W  xµL nW፤

17/ ማንኛውም በወንድ ጾታየተÑKìው የሴትንም ያካትታል፡፡

 

3ዓላማዎች

    ይህ አዋጅ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፡-

1/ የንግዱን ህብረተሰብ ከፀረ-ውድድርና ተገቢ ካልሆኑ የገበያ ተግባራት እንዲሁም ሸማቹን ከሚያሳስቱ የገበያ ሁኔታዎች የሚከላከልና ለነፃ ገበያ ውድድር አመቺነት ያለው ስርዓት የማስፈን፤

2/ ሸማቾች ለደህንነታቸውና ለጤናቸው ተስማሚ የሆኑና ላወጡት ዋጋ ተመጣጣኝ የሆኑ የንግድ እቃዎችና አገልግሎቶች ማግኘት የሚችሉበት ሁኔታ መመቻቸቱን ማረጋገጥ፤ እና

3/  የኢኮኖሚ ልማትን ማፋጠን፡፡

4ytfɸnT wsN

1¼  YH xêJ bx!T×ùà Øደ‰§êE Ä!äK‰s!ÃêE ሪፐBl!K WS_ b¸µሄድ ወይም W-@t$ bx!T×ùà WS_ t}ñ ÆlW ማንኛውም የንግድ ሥራ ወይም የንግድ ዕቃዎች ወይም አገልግሎት ግብይት §Y tfɸ YçÂLÝÝ

2¼  yz!H xNq{ N;#S xNq{ (1) ድንጋጌ ቢኖርም y¸n!STéC MKR b@T yz!H xêJ KFL h#lT DNUg@ãC tfɸ y¥Yçn#ÆcWN L¥TN l¥údG Y-Q¥l# y¸Æl# የንግድ ስራዎችን bdNB lmwsN YC§LÝÝ

 

3¼  yz!H xêJ DNUg@ãC bl@lÖC ህ¯C m\rT y¸µÿÇ yq$__R |‰ãCN X y¸wsÇ xStÄd‰êE XRM©ãCN xÃSq„MÝÝ

 

 

 

KFL h#lT

ፀረውድድር የሆኑ የንግድ አሰራሮችን

ስለመከላከልና ውህደትን ስለመቆጣጠር

ንዑስ ክፍል አንድ

ፀረውድድር የሆኑ የንግድ አሰራሮችን ስለመከላከል

 

5uuLÃ’ƒ ¾}Á² ÑuÁ” ›K›Óvw eKSÖkU

1¼  ማንኛውም ነጋዴ በግሉ ወይም ከሌሎች ጋር በመሆን በበላይነት የያዘውን ገበያ በግልፅም ሆነ በስውር አለአግባብ በመጠቀም የንግድ ስራ ማካሄድ አይችልም፡፡

2/  ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) አፈጻጸም የሚከተሉት bb§YnT ytÃzN ገበያ xlxGÆB ym-qM DRg!T tdRgW Yö-‰l#፡-

ሀ)  MRTN mgdB½ yNGD :”ãCN ማከማቸት ወይም yNGD :”ãC bmdb¾W yNGD m|mR  XNÄY¹-# l¥DrG mdbQ½ ¥gD ወይምmÃZ፤

ለ)  k¥MrÒ êU b¬C በm¹_½ ytwÄĶN wጪበ¥údGወይምGB›èCN wYM ySR+T mSméCN kÉV uSq×Ö` twÄĶ §Y ÃnÈ-r gÖ©! DRg!T bq_¬ wYM btzêê¶ mNgD መፈፀም፤

ሐ)  bq_¬ wYM btzêê¶ mNgD ፍትሃዊ ያልሆነ ym¹Å êU wYM ymGÏ êU mwsN፤

መ)  ግልፅና ወቅታዊ የሆነ የገበያ አሰራርን በሚቃረን መልኩ gbÃN bb§YnT yÃzW ነጋዴ bL¥D y¸ÃdRgWN wYM l!ÃdRgW y¸ClWN XNd¥YClW ሆኖlmd‰dR f”d¾ xlmçN፤

ሠ)  xú¥” x!÷ñ¸ÃêE MKNÃT úYñR gbÃN bb§YnT bÃz ነጋዴ q$__R |R ÃlN ተፈላጊGB›T twÄĶ lçn wYM l!çN l¸CL ነጋዴ mkLkL፤

ረ)  xú¥” x!÷ñ¸ÃêE MKNÃT úYñR b:”ãC xgLGlÖèC xQRïT Gዢ §Y bደንበኞችmµkL bêU bl@lÖC h#n@¬ãC L†nT mF-R፤

 

ሰ)  xú¥” x!÷ñ¸ÃêE MKNÃT úYñRyxNDN yNGD :” wYM xgLGlÖT xQRïT l@§ twÄĶ yçnN wYM ÃLçnN yNGD :” wYM xgLGlÖT kmqbL UR XNÄ!g” ¥DrG wYM l@§ twÄĶ yçnWN yNGD :” wYM xgLGlÖT b¥kÍfL wYM b¥MrT §Y gdB mÈL½ wYM bገዥው k¸flgW yNGD :” wYM xgLGlÖT UR GNß#nT kl@lW yNGD :” wYMxgLGlÖTGዢ UR XNÄ!g” ¥DrG፤

ሸ)  xú¥” x!÷ñ¸ÃêE MKNÃT úYñR yNGD :”ãCN xgLGlÖèCNxQRïT btm lkt yT ወይም l¥N ወይም bMN h#n@¬ wYM m-N wYM bMN ÁIM êUXNdg SgØ wYM wd W+ SL¡ እ”ÇKuƒ gdïC” mÈL፤

ቀ)  ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በሚወጣ ደንብ የሚዘረዘሩ ሌሎች ተመሳሳይ ድርጊቶችን መፈጸም፡፡

3/  y¸ktl#TN l¥úµT y¸f[Ñ DRg!èC lz!H xNq{ N;#S xNq{ (2) ፊደል ተራ (ሠ)፣ (ረ)፣ (ሰ) እና (ሸ) ድንጋጌዎች አፈጻጸም ሲባልxú¥ኝ x!÷ñ¸ÃêE MKNÃT ተደርገው ይወሰዳሉ፡-

ሀ)  yNGD :”ãCN xgLGlÖèCN _‰T dHNnT m-bQ¿

l)  l@§W twÄĶ ks-W êU wYM _QM UR mStµkL¿

ሐ)  Bq$ twÄĶ çñ mgßT¿

m)  ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በሚወጣ ደንብ የሚዘረዘሩ ሌሎች ተመሳሳይ ድርጊቶች፡፡

 

 

6.  yb§YnTN Sl¥rUg_

1¼  ¥N¾WM ነጋዴ bGl# wYM kl@lÖC UR bmçN bxND ygbà KLL WS_ êUN wYM l@lÖC yNGD DRDR h#n@¬ãCNymöÈ-R wYM WDDRN y¥_ÍT wYM bGL} ymgdB ytrUg- አቅምÃlW çñ ktgß gbÃWN bb§YnT Y²*L YƧLÝÝ

2/  xND gbà bb§YnT mÃz#N l¥rUg_ ነጋዴው bgbÃW WS_ ÃlW DRš wYM l@lÖC wd gbÃW XNÄYgb# lmkLkL ÃlW xQM wYM አግባብነት ያላቸውl@lÖC mmz¾ãC wYM ymmz¾ãc$ _MrT GMT WS_ y¸gb# g#Ä×C ÂcWÝÝ

3/  bxND gbà WS_ yb§YnT xl l¥lT y¸ÒlW ytÆlW gbà twÄĶ l!çn# y¸Cl# wYM y¸tµk# የንግድዕቃዎችንናxgLGlÖèCN yÃz s!çN nWÝÝ

4/  yz!h# gbà መልክዓ ምድራዊKLL yWDDR h#n@¬ãC bbqE h#n@¬   xND ›YnT yçn#bT X bxgÖ‰ÆC gbÃãC k¸¬†T yWDDR h#n@¬ãC y¸l†bT nWÝÝ

 

5/  የሚኒስትሮች ምክር ቤት በአኃዝ የሚገለጽ የገበያ የበላይነትን መጠን በደንብ ሊወስን ይችላል፡፡

 

7ፀረውድድር SMMnèC½ bBrT y¸Ãz# xÌäC Wún@ãC

1/  wdgÖN GNß#nT ƧcW ነጋዴዎች mµkL ytdrg SMMnT½ bህBrT ytÃz xÌM wYM yt§lf Wún@፡-

ሀ)  የንግድ ውድድርን የሚያግድ ወይም በጉልህ ደረጃ የሚቀንስ ከሆነና ስምምነቱ፣ የተያዘው አቋም ወይም የተላለፈው ውሳኔ የሚያስገኘው የቴክኖሎጂ፣ የአሰራር ቅልጥፍና ወይም ሌላ ውድድርን የሚያጠናክር ጠቀሜታ ከሚያስከትለው ጎጂ ተፅኖ የሚያመዝን መሆኑን ማንኛውም ተሳታፊ ወገን ሊያስረዳ ካልቻለ፤ ወይም

ለ)  bq_¬ wYM btzêê¶ መንgD ymGÏ wYM ym¹Å êU wYM ¥N¾WNM l@§ yNGD gdB mwsN½ተመሳጥሮ መጫረትን ወይም dNb®CN½ xQ‰b!ãCN½ KLLN ወይም yMRT yxgLGlÖT ›YnèCN b÷¬ bmmdB ygbà DRš mkÍfLN y¸mlkT kçn፤

ytklkl nWÝÝ

2/  GNß#n¬cW k§Y wd¬C bçn ነጋዴዎች mµkL ytdrg SMMnT፡-

ሀ)  የንግድ ውድድርን የሚያግድ ወይም በጉልህ ደረጃ የሚቀንስ ከሆነና ስምምነቱ የሚያስገኘው የቴክኖሎጂ፣ የአሠራር ቅልጥፍና ወይም ሌላ ውድድርን የሚያጠና ክር ጠቀሜታ ከሚያስከትለው ጎጂ ተፅኖ የሚያመዝን መሆኑን ማንኛውም ተሳታፊ ወገን ሊያስረዳ ካልቻለ፤ ወይም

ለ)  ZQt¾ ymLî m¹Å êUN y¸wስN kçn፤

ytklkl nWÝÝ

3/       K²=I ›”kê ”®<e ›”kê (1)“ (2) ›ðéçU c=vM፡-

ሀ)  “SMMnT”y¸lW ”L b?G tfɸnT b!ñrWM Æይñ rWM mGÆÆTN½ b{/#F wYM b”L ytfim WLN X yxሰ‰R |R›TN Y=M‰L¿

ለ) “bህBrT ytÃz xÌM”¥lT SMMnT b¥YmSL h#n@¬ bነጋዴዎች mµkL bq_¬ wYM btzêê¶ mNgD byGL y¸fiMN tGÆR lmtµT y¸f[M yTBBR DRg!T nW¿

ሐ)  የgÖNዮሽ GNß#nT y¸ÆlW bxND gbà WS_ Æl# twÄĶ ነጋዴዎች mµkL y¸ñR GNß#nT s!çN፣ k§Y wd¬C yçn GNß#ነT y¸ÆlW dGä ነጋዴዎች kdNb®C wYM kxQ‰b!ãC wYM kh#lt$M UR y¸ñ‰cW GNß#nT nWÝÝ

 

 

8ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር

1/        ማንኛውም ነጋዴ bNGD |‰ £dT WS_ ¥N¾WM hq¾ ÃLçn½ xúúC ወይም x¬§YnT ÃlbT X ytwÄĶN yNGD _QM y¸¯Ä wYM l!gÖÄ y¸CL DRg!T መፈፀም xYCLMÝÝ

2/  y¸ktl#T DRg!èC tgb! ÃLçn# yNGD ውድድር ተግባራት ሆነው ይቆጠራሉ፡-

ሀ)  bl@§W ነጋዴ wYM በነጋዴው tGÆራት btlYM ነጋዴው k¸ÃqRbW የንግድ ዕቃ wYM xgLGlÖT UR btgÂß h#n@¬ ¥dÂgRN ÃSktl wYM l!ÃSkTL y¸CL ¥ÂcWM DRg!T፤

ለ)  ymr©W Ælb@T kçnW ነጋዴf”D Wጪ khq¾ yNGD xሰ‰R tɉ¶ bçn h#n@¬ yl@§WN mr© y¥WÈT½ ymÃZ wYM ym-qM ¥ÂcWM DRg!T፤

ሐ)  yl@§WN ነጋዴ ወይም የነጋዴውንtGÆራት btlYM ነጋዴው k¸ÃqRbW የንግድ ዕቃ wYM xgLGlÖT UR btgÂß h#n@¬ ¬¥”nTN y¸ÃúÈ wYM l!ÃúÈ y¸CL ¥ÂcWM hsT yçn wYM ¥rUgÅ yl@lW xg§l{፤

መ)

bንግድ¥StêwQ |‰ £dT የንግድ :”ãCN wYM xgL GlÖèCN bhsT wYM bt²Æ h#n@¬ ¥nÉiR፤

ሠ)  ከንግድ:”ãC wYM kxgLGlÖèC êU ወይም ÆHሪወይም xm‰rT wYM k¥MrÒ ï¬ ወይም kYzT ወይም kx-”qM Mc$nT wYM k_‰T UR btgÂß MNŒ ÃL¬wqWN =Mé l¹¥ÓC ወይም ለተጠቃሚዎች hst¾ wYM yt²Æ mr© ¥s‰=T፤

ረ)  ሚስጥራዊ የሆኑ የሌላ ነጋዴ የንግድ መረጃዎችን በቀድሞ ወይም በሥራ ላይ ባሉ ሠራተኞቹ አማካኝነት ማግኘት ወይም ለማግኘት መሞከር ወይም መረጃዎቹን በማግኘት የነጋዴውንደንበኞች ለማስኮብለል ወይም ሌላ ተወዳዳሪነቱን ለሚቀንስ ዓላማ መጠቀም፤

 

ሰ)  ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በሚወጣ ደንብ የሚዘረዘሩ ሌሎች ተመሳሳይ ድርጊቶችን መፈጸም፡፡

 

ንዑስ ክፍል ሁለት

ውህደትን ስለመቆጣጠር

 

9ክልከላ

1/  ማንኛውም ነጋዴ በንግድ ውድድር ላይ ጉልህ የሆነ አሉታዊ t}ñ y¸ÃSkTL wYM l!ÃSkTL y¸CL SMMnT wYM QNBR WS_ mútF xYCLMÝÝ

2/  ማንኛውም የውህደት ስምምነት ወይም ቅንብር በዚህ አዋጅ አንቀጽ 11 መሠረት በባለሥልጣኑ የተሰጠ ፈቃድ ሳይኖር ተፈጻሚነት ሊኖረው አይችልም፡፡

 

3/  ለዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች አፈጻጸም፡-

 

ሀ)  G§êE tÌMn¬cWN YzW Yñ„ ynb„ h#lT wYM kz!à b§Y yçn# የንግድ ማህበራት s!q§ql# wYM xND ›§¥ ÃlW yNGD |‰ l¥kÂwN h#l#NM wYM kðl#N hB¬cWN s!Áq§ቅl#$፤ wYM

ለ)  በ›”É c¨< ¨ÃU uw²<sãCbG¢E wYM bl@§ b¥N¾WM mNgD bq_¬ wYM btzêê¶ h#n@¬ የንግድ ማህበር xKስ×ñC½ s@k#¶tEãC wYM NBrèC y‰S s!dረg# ወይም የሌላ ሰውየንግድ መደብርን አመራር መቆጣጠር ሲቻል፤

yውህደት DRg!T XNdtf[m Yö-‰LÝÝ

 

10. የውህደት ማስታወቂያ

1¼  ¥N¾WM nUÁ bWHdT SMMnT wYM QNBR lmútF s!ÃQD y¬qdWN WHdT bZRZR bmGl{ lÆl|LÈn# yWHdT ¥S¬wqEÃ ¥QrB xlbTÝÝ

2/  ባለሥልጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት የውህደት ¥S¬wqEà s!qRBlT y¬qdW WHdT bNGD WDDR §Y l!ÃSkTL y¸ClW xl#¬êE t}ñ Slmñ„ ÃȉL፡፡

3/  ባለሥልጣኑ የታቀደው ውህደት ሊያስከትል የሚችለውን ውጤት በማጣራት ሂደት፡-

ሀ)  እንደአስፈላጊነቱ የውህደቱ ተሳታፊ ወገኖች ተጨማሪ መረጃ ወይም ሰነድ በተወሰነ የጊዜ ገደብ ውስጥ እንዲያቀርቡ መጠየቅ፤ እና

ለ)  ውህደቱ ተፅኖ ሊያስከትልበት የሚችል ማንኛውም ነጋዴ ተቃውሞ ካለው ይህንኑ ተቃውሞ ማስታወቂያው በታተመ በ05 ቀናት ውስጥ በጽሑፍ እንዲያቀርብ ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ላይ በሚታተም ማስታወቂያ ሊጋብዝ፤

ይችላል፡፡

11. ውህደትን ስለመፍቀድ

1/  ባለሥልጣኑ የታቀደውን ውህደት ካጣራ በኋላ፡-

 

ሀ)  ውህደቱ በንግድ ውድድር ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅኖ እንደማይኖረው ካመነበት ውህደቱን ይፈቅዳል፤

 

ለ)  ውህደቱ በንግድ ውድድር ላይ የጎላ አሉታዊ ተፅዕኖ እንደሚኖረው ካመነበት ውህደቱን ይከለክላል፤ ወይም

 

 

ሐ)  ውህደቱ በንግድ ውድድር ላይ ሊያስከትል የሚችለው የጎላ አሉታዊ ተፅኖ የተወሰኑ ተያያዥ ግዴታዎችን አክብሮ በመፈጸም ሊወገድ እንደሚችል ካመነበት ሊፈጸሙ የሚገባቸውን ተያያዥ ግዴታዎች በማከል ውህደቱን ሊፈቅድ ይችላል፡፡

2/  የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) ፊደል ተራ (ለ) ድንጋጌ ቢኖርም ውህደቱbNGD WDDR §Y k¸ÃSkTlW y¯§ xl#¬êE t}ñ YLQ kt&KñlÖ©!½ kxሰ‰R QL_F wYM kl@§ twÄĶnTN k¸Ã-ÂKR -q»¬ xNÉR y¸ÃSgßW _QM y¸ÃmZNና ይህም ጠቀሜታ ውህደቱ ከተከለከለ በሌላ መንገድ ሊገኝ የማይችል ሲሆን ባለሥልጣኑ ውህደቱን ሊፈቅድ ይችላል፡፡

 

12. ውህደትን ስለመመዝገብ

የሚመለከተው የመንግሥት መሥሪያ ቤት አንድን ውህደት በንግድ መዝገብ ከመመዝገቡ በፊት በዚህ አዋጅ አንቀጽ 01 መሠረት በባለሥልጣኑ የተሰጠ ፈቃድ እንዲቀርብለት መጠየቅ አለበት፡፡

 

13. የውህደት ፈቃድን ስለመሰረዝ

1/  ባለሥልጣኑ የውህደት ፈቃድን በሚከተሉት ምክንያቶች ሊሰርዝ ይችላል፡-

ሀ)  የውህደት ፈቃዱ የተገኘው በቀረበ የተሳሳተ ወይም የተጭበረበረ ማስረጃ ላይ ተመስርቶ ሲሆን፤ ወይም

ለ)  ውህደቱ የተፈቀደው በቅድመ ሁኔታዎች ላይ ተመስርቶ ሲሆንና ቅድመሁኔታዎቹ ሳይከበሩ ሲቀሩ፡፡

2/  ባለሥልጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት የውህደት ፈቃድን ሲሰርዝ የውህደቱ የንግድ ምዝገባም እንዲሰረዝ ለሚመለከተው መንግሥታዊ መሥሪያ ቤት ያሳውቀዋል፡፡

 

ክፍል ሦስት

ስለሸማቾች ጥበቃ እና ስለንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ስርጭት

ንዑስ ክፍል አንድ

የሸማቾች ጥበቃ

14የሸማች መብቶች

ሸማች የሚከተሉት መብቶች ይኖሩታል፡-

1/  ስለሚገዛው ዕቃ ወይም አገልግሎት ጥራትና አይነት በቂና ትክክለኛ   መረጃ ወይም መግለጫ የማግኘት፤

2/  ዕቃዎችንና አገልግሎቶችን አማርጦ የመግዛት፤

3/  የዕቃዎችን ወይም አገልግሎቶችን ጥራት ወይም አማራጮችን በማየቱ    ወይም የዋጋ ድርድር በማድረጉ ምክንያት እንዲገዛ ያለመገደድ፤

4/  በማንኛውም ነጋዴ በትህትናና በአክብሮት የመስተናገድ እንዲሁም በነጋዴው ከሚደርስበት የስድብ፣ የዛቻ፣ የማስፈራራት እና የስም ማጥፋት ተግባር የመጠበቅ፤ እና

5/  የንግድ ዕቃዎችን ወይም አገልግሎቶችን በመግዛቱ ወይም በመጠቀሙ ምክንያት ለደረሰበት ጉዳት የንግድዕቃዎቹን ወይም አገልግሎቶቹን ከማቅረብ ጋር ተያይዞ በአምራችነት፣ በአስመጪነት፣ በጅምላ ሻጭነት፣ በችርቻሮ ሻጭነት ወይም በሌላ ማንኛውም ሁኔታ በአቅርቦቱ የተሳተፉ ሰዎች በተናጠል ወይም በአንድነት ካሣ እንዲከፍሉት ወይም ከዚህ ጋር ተያያዥ መብቶችን የመጠየቅ፡፡

 

15. የንግድ ዕቃዎችንና አገልግሎቶችን ዋጋ ስለማመልከት

1/  ማንኛውም ነጋዴ የንግድ ዕቃዎቹንና የአገልግሎቶቹን የዋጋ ዝርዝር በንግድ ቤቱ በግልጽ በሚታይ ቦታ ማመልከት ወይም በንግድ ዕቃዎቹ ላይ መለጠፍ አለበት፡፡

2/  የዕቃው ወይም የአገልግሎቱ ዋጋ የታክስና ሌሎች ሕጋዊ ክፍያዎችን ያካተተ መሆን አለበት፡፡

16. ስለንግድ ዕቃዎች መግለጫ

1/  ማንኛውም ነጋዴ በሚሸጣቸው የንግድ ዕቃዎች ላይ መግለጫ መለጠፍ ወይም በተለየ ወረቀት ላይ ጽፎ ለሸማቹ መስጠት አለበት፡፡

2/  በንግድ ዕቃዎች ላይ የሚKÖõ መግለጫ እንደአግባቡ የሚከተሉትን ዝርዝሮች የሚያመለክት መሆን አለበት፡-

ሀ)  የንግድ ዕቃውን ስም፤

ለ)  የንግድ ዕቃው የተሠራበትን ወይም የመጣበትን አገር፤

ሐ)  የንግድ ዕቃውን ÖpLL“ የተጣራ ክብደት፣ መጠን እና ብዛት፤

መ)  የንግድ ዕቃውን ጥራት፤

ሠ)  የንግድ ዕቃው ከምን እንደተመረተ የሚያሳይ ዝርዝር፤

ረ)  የንግድ ዕቃውን የቴክኒክ ዝርዝሮች፣ የአሠራር ወይም የአጠቃቀም ዘዴ፤

ሰ)  በንግድ ዕቃው አጠቃቀም ወቅት ሊወሰዱ የሚገባቸውን የጥንቃቄ እ`UÍዎች፤

ሸ)  ነጋዴው ስለንግድ ዕቃው አገልግሎት ለገዢው የሚሰጠውን ዋስትና፤

ቀ)  የአምራቹን፣ የአሻጊውን እና የአስመጪውን ስምና አድራሻ፤

በ)  የንግድ ዕቃው አገልግሎት መስጠት የሚያበቃበትን ጊዜ፤

ተ)  የንግድ ዕቃው የተመረተበትን ቀን፤

ቸ)  በኢትዮጵያ ደረጃዎች የተመለከቱትን መስፈርቶች ያሟላ መሆኑን፤ እና

ኀ)  የህብረተሰቡን ጥቅም ለመጠበቅ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሚኒስቴሩ በሕዝብ ማስታወቂያ የሚያወጣቸውን ሌሎች ዝርዝሮች፡፡

3/   በንግድ ዕቃዎች ላይ የሚለጠፍ መግለጫ በቀላሉ የማይላቀቅ ሆኖ በራሱ በዕቃው ላይ ወይም በመያዣው ላይ መለጠፍ ወይም መታተም የሚገባው ሲሆን ቢያንስ በአማርኛ ወይም በእንግሊዝኛ ቋንቋ መፃፍ አለበት፡፡

17. ደረሰኞችን ስለመስጠትና ቀሪዎችን ስለመያዝ

1/  ማንኛውም ነጋዴ ለሸጠው ዕቃ ወይም አገልግሎት ለሸማቹ ወዲያውኑ ደረሰኝ የመስጠት ግዴታ አለበት፡፡

 

2/  በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት ነጋዴው ለሸጣቸው ዕቃዎች ወይም አገልግሎቶች የሰጣቸውን የደረሰኝ ቀሪዎች ወይም መልሶ ለመሸጥ ለገዛቸው የንግድ ዕቃዎች ወይም አገልግሎቶች የተቀበላቸውን ደረሰኞች ለ0 ዓመታት ይዞ ማቆየት አለበት፡፡

18. ራስን ስለመግለጽ

1/  ማንኛዉም ነጋዴ የንግድ ስሙን በግልጽ በሚታይ ቦታ መለጠፍ አለበት፡፡

2/  ማንኛውም ነጋዴ ከሚሸጠው የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ጋር በተያያዘ ሸማቹ በሚያቀርብለት ጥያቄ መሠረት በአጥጋቢ ሁኔታ ራሱን መግለፅና ሸማቹ የሚፈልገውን መረጃ እንዲወስድ መፍቀድ አለበት፡፡

19. ስለንግድ ማስታወቂያ

በማንኛውም መንገድ የሚገለጹ ስለንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች የሚወጡ የንግድ ማስታወቂያዎች  በማንኛውም ሁኔታ በተለይም የሚከተሉትን በተመለከተ ሃሰተኛ ወይም አሳሳች መሆን የለባቸውም፡-

1/  የዕቃውን ባህሪ፣ ውሁድ እና ብዛት፤

2/  የዕቃውን ምንጭ፣ ክብደት፣ መጠን፣ የአመራረት ዘዴ፣ የማምረቻ ቀን፣ አገልግሎት የሚያበቃበት ቀን እና ስለአጠቃቀሙ፤

3/  የዕቃውን አምራች ወይም የአገልግሎቱን አቅራቢ፤

4/  አገልግሎቱ የሚሰጥበትን ቦታ፣ መሠረታዊ ባህሪ፣ የአገልግሎቱን ጥቅም እና ስለአገልግሎቱ አጠቃቀም፤

5/  የዕቃው ወይም የአገልግሎቱ የግዢ ሁኔታ፣ ከግዢ በኋላ ስለሚሰጥ አገልግሎት፣ ዋስትና ዋጋና የክፍያ ሁኔታ፤

6/  የጥራት ምልክቶችን፤

7/  የንግድ ምልክትን እና አርማን፤ እና

8/  ዕቃውን ወይም አገልግሎቱን በመጠቀም የሚጠበቅ ውጤትን፡፡

20በንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ላይ ስለሚገኙ ጉድለቶች

1/  ማንኛውም ሸማች በገዛው የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ላይ ያገኛቸውን ጉድለቶችና ጉድለቶቹ ሊያስከትሉ ስለሚችሉት ጉዳት ለሚኒስቴሩ ወይም ለሚመለከተው ቢሮ ማሳወቅ ይችላል፡፡

2/  ለሸማቹ የበለጠ የሚጠቅሙ ዋስትናዎች ወይም የህግ ወይም የውል ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ሸማቹ፡-

ሀ)  ጉድለት ያለበት የንግድ ዕቃን የሚመለከት ሲሆን የንግድ ዕቃው እንዲለወጥለት ወይም ዋጋው እንዲመለስለት፤ ወይም

ለ)  ጉድለት ያለበት አገልግሎት ሲሆን አገልግሎቱ በድጋሜ ያለክፍያ እንዲሰጠው ወይም የአገልግሎት ክፍያው እንዲመለስለት፤

ግዥው በተፈጸመ በ05 ቀናት ውስጥ ሻጩን መጠየቅ ይችላል፡፡

3/  ሸማቹ ጉድለት ያለበትን ዕቃ ወይም አገልግሎት በመጠቀሙ ወይም ሻጩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (2) መሠረት የቀረበለትን ጥያቄ ባለሟሟላቱ ለደረሰበት ማንኛውም ጉዳት አግባብ ባለው ህግ መሠረት ካሣ እንዲከፈለው የመጠየቅ መብት ይኖረዋል፡፡

 

21. መብትን የሚያስቀሩ የውል ግዴታዎች

ሸማቹ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን መብቶች የሚያስቀሩ በሸማችና በነጋዴ መካከል የሚደረጉ የውል ግዴታዎች ተፈጻሚነት አይኖራቸውም::

 

 

 

22. ¾}ŸKŸK< É`Ñ>„‹

ለማንኛውም ነጋዴ የሚከተሉትን ድርጊቶች መፈጸም የተከለከለ ነው፡-

1/  የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ስላላቸው ጥራት፣ መጠን፣ ብዛት፣ ተቀባይነት፣ ምንጭ፣ ባህሪ፣ ውሁድ ወይም ጥቅም የተሳሳተ መረጃ መስጠት፤

 

2/  የንግድ ዕቃዎችን ሞዴል፣ አዲስ የተሠሩ፣ የተለወጡ፣ እንደገና እንደ አዲስ የተሠሩ ወይም ያገለገሉ ስለመሆናቸው ወይም በአምራቹ እንዲሰበሰቡ የተባሉ ስለመሆናቸው በትክክል አለመግለጽ፤

3/  የሌላውን ነጋዴ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች በአሳሳች ሁኔታ መግለጽ፤

4/  የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶችን በማስታወቂያ እንደተነገረላቸው አለመሸጥወይም ማስታወቂያው የመጠን ውሱንነት መኖሩን ካልገለፀ በስተቀር ሸማቾች በሚፈልጉት መጠን ልክ አለመሸጥ፤

5/  ስለዋጋ ቅናሽ ሃሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ማስተላለፍ፤

6/  አንድ ሸማች አንድንየንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት በመግዛቱ ወይም የገንዘብ መዋጮ በማድረጉ እና በሸማቹ አሻሻጭነት ከእሱ ቀጥሎ ሌሎች ሸማቾች የንግድ ዕቃውን ወይም አገልግሎቱን የሚገዙ ወይም የገንዘብ መዋጮ የሚያደርጉ ከሆነ ወይም በሽያጭ ስልቱ ውስጥ የሚገቡ ከሆነ በሸማቾቹ ቁጥር ልክ የገንዘብ ወይም የአይነት ጥቅም እንደሚያገኝ የሚገልጽ ፒራሚዳዊ የሽያጭ ስልት ተግባራዊ ማድረግ ወይም ተግባራዊ ለማድረግ መሞከር፤

 

7/  ከንግድ ዕቃ ወይም ከአገልግሎት ሽያጭ ጋር በተያያዘ የተገባ የዋስትና ግዴታን አለመወጣት፤

8/  የንግድ ዕቃ የሚያስፈልገው ጥገና ወይም የሚተኩ ክፍሎቹ እንደማያስፈልጉት አድርጎ ማቅረብ፤

9/  ማንኛውም አገልግሎት የመስጠት ሥራን በንግድ ሥራው ከሚታወቀው ደረጃ በታች ወይም ባልተሟላ ሁኔታ መስጠት፤

10/ ለሰው ጤናና ደህንነት አደገኛ የሆነ፣ ምንጩ ያልታወቀ፣ የጥራት ደረጃው የወረደ፣ የተመረዘ፣ የአገልግሎት ጊዜው ያለፈ ወይም ከባዕድ ነገሮች ጋር የተደባለቀ የንግድ ዕቃን ለሽያጭ ማቅረብ ወይም መሸጥ፤

11/  በንግድ ዕቃ ወይም የአገልግሎት ግብይት ማንኛውንም የማጭበርበር ወይም የማደናገር ተግባር መፈፀም፤

12/ የሸማቹን መብት ለመጠበቅ ሲባል ካልሆነ በስተቀር የንግድ ዕቃን ወይም አገልግሎትን አልሸጥም ማለት፤

13/ የደረጃዎች ማህተም መጠቀም የሚያስፈልጋቸው የንግድ ዕቃዎችን ወይም አገልግሎቶችን ያለደረጃ ማህተም ለሽያጭ ማቅረብ ወይም መሸጥ፤

14/ የንግድ ዕቃን ወይም አገልግሎትን በንግድ ዕቃው ላይ ወይም በንግድ መደብሩ ውስጥ ከተለጠፈው ዋጋ አስበልጦ መሸጥ፤

15/ የንግድ ዕቃዎች የተሰሩበትን አገር አሳስቶ መግለጽ፤

16/ በሸማቾች መካከል ተገቢ ያልሆነ አድልዎ መፈጸም፤

17/ አንድን የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ለመሸጥ ሸማቹ ያልፈለገውን ሌላ    የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት አብሮ እንዲገዛ ማስገደድ፤

18/ ህገ ወጥ በሆነ ማንኛውም የመለኪያ መሳሪያ መጠቀም፡፡

ንዑስ ክፍል ሁለት

ስለ ንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ስርጭት

23. የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶችን ስርጭት ስለመቆጣጠር

1/  ሚኒስቴሩ እና ቢሮዎች የጤናና የደህንነት ደረጃዎችን ያላሟሉ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ሽያጭንና ስርጭትን አግባብ ካላቸዉ አካላት ጋር በመሆን ያግዳሉ፡፡

2/  ሚኒስቴሩ በአገር ውስጥ በሚመረቱ ወይም ከውጭ በሚመጡ የንግድ ዕቃዎች ላይአግባብ ካላቸዉ አካላት ጋር በመሆን የጥራት ፍተሻ እንዲካሄድ ሊያደርግ ይችላል፡፡

3/  ሚኒስቴሩ እና ቢሮዎች በነጋዴዎች የሚፈጸም የንግድ ዕቃዎች   ክምችት ወይም የመደበቅ ተግባር ላይ ቁጥጥር ያደርጋሉ፡፡

4/  ሚኒስቴሩ ወይም ቢሮዎች የተበላሹና ለሰው ጤናና ደህንነት አደገኛ የሆኑ የንግድ ዕቃዎችን አግባብ ካላቸዉ አካላት ጋር በመመካከር እንዲወገዱ ያደርጋሉ፡፡

5/  ሚኒስቴሩና ቢሮዎች በባለሥልጣኑ የሥልጣን ክልል ሥር ከሚወድቁት በስተቀር የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች የማስፈፀም ሥልጣን ይኖራቸዋል፡፡

 

24. የንግድ ዕቃዎችን ስለማከማቸት እና ስለመደበቅ

1/  በገበያ ላይ እጥረት ያለበት መሆኑ በሚኒስቴሩ በወጣ የሕዝብ ማስታወቂያ የተገለጸ የንግድ ዕቃን፡-

ሀ)  ለማንኛውም ነጋዴ ከመደበኛ የግብይት አሠራር ውጪ፤ ወይም

ለ)  ነጋዴ ላልሆነ ሰው ለግል ወይም ለቤተሰብ ፍጆታ ከሚውል መጠን በላይ፤

ማከማቸት ወይም መደበቅ ክልክል ነው፡፡

2/  ማንኛውም የንግድ ዕቃ ከመደበኛ የግብይት አሰራር ውጪ ተከማችቷል ወይም ተደብቋል የሚባለው ግምቱ ከነጋዴው ካፒታል ሃያ አምስት በመቶ የማያንስ ሲሆንና የሚከተሉት ተሟልተው ሲገኙ ነው፡-

ሀ)  ከውጭ አገር የመጣ የንግድ ዕቃ ሲሆን አስመጪው ራሱ ለቀጣይ የምርት ሂደት በጥሬ ዕቃነት ወይም በግብዓትነት የሚጠቀምበት ካልሆነ በስተቀር የጉምሩክ ፎርማሊቲከተጠናቀቀለት በኋላ በሦስት ወራት ውስጥ ለሽያጭ ካልቀረበ፤

ለ)  በአገር ውስጥ የተመረተ የንግድ ዕቃ ሲሆን አምራቹ ራሱ ለቀጣይ የምርት ሂደት በጥሬ ዕቃነት ወይምበግብዓትነት የሚጠቀምበት ካልሆነ በስተቀር ከተመረተበት ቀን ጀምሮ በሁለት ወራት ውስጥ ለሽያጭ ካልቀረበ፤ ወይም

 

ሐ)  በጅምላ ሻጭ ወይም በችርቻሮ ሻጭ የተገዛ የንግድ ዕቃ ሲሆን የጅምላ ሻጩ ወይም የችርቻሮ ሻጩ የንግድ ዕቃውን ከገዛበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ውስጥ ለሽያጭ ካልቀረበ፡፡

3/  በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (2) የተመለከቱት መስፈርቶች ባይሟሉም በማናቸውም ማጓጓዣ ከተፈቀደው የስርጭት መስመር ውጪ ሲጓጓዝ የተገኘ የንግድ እቃ እንደ ተከማቸ ወይም እንደ ተደበቀ ይቆጠራል፡፡

 

4/  ለማንኛውም ነጋዴ ላልሆነ ሰው በገበያ ላይ እጥረት ያለበት መሆኑ በሚኒስቴሩ በወጣ የሕዝብ ማስታወቂያ የተገለጸ የንግድ ዕቃን ለግል ወይም ለቤተሰብ ፍጆታ ከሚውል በላይ በሆነ መጠን ከተፈቀደው የስርጭት መስመር ውጪ ማጓጓዝ ወይም እንዲጓጓዝ ማድረግ ክልክል ነው፡፡

5/  ለዚህ አንቀጽ አፈጻጸም የአንድ የንግድ ዕቃ ተቀባይነት የሚኖረው የግል ወይም የቤተሰብ ፍጆታ መጠን እና የተፈቀደ የቆይታ ጊዜ በሚኒስቴሩ በሚወጣ የሕዝብ ማስታወቂያ ይወሰናል፡፡

6/  የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች በአርሶ አደር የሚያዝ የግብርና ምርት ክምችትን በሚመለከት ተፈፃሚ አይሆኑም፡፡

 

25. መሠረታዊ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶችን ዋጋ ስለመወሰን

1/  አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሚኒስቴሩ የዋጋ ቁጥጥር ሊደረግባቸው የሚገቡ መሠረታዊ የንግድ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ላይ ያደረገውን ጥናት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት አቅርቦ በማስፈቀድ ዝርዝራቸውንና ዋጋዎቻቸውን በሕዝብ ማስታወቂያ ሊያወጣ ይችላል፡፡

2/  ዋጋው በመንግሥት ተወስኖ በሕዝብ ማስታወቂያ የተገለጸን መሠረታዊ የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ከተወሰነው ዋጋ በላይ መሸጥ ወይም ለመሸጥ መሞከር የተከለከለ ነው፡፡

 

26. ስለመሠረታዊ የንግድ ዕቃዎች ስርጭት

ሚኒስቴሩ ከሚመለከታቸው ሌሎች የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ጋር በመመካከር ዝርዝራቸውና ዋጋዎቻቸው በሕዝብ ማስታወቂያ  የተገለፁት መሠረታዊ የንግድ ዕቃዎች እና አገልግሎቶች ስለሚሰራጩበት፣ ስለሚሸጡበትና ከቦታ ወደ ቦታ ስለሚዘዋወሩበት ሁኔታ ለመወሰንና እንደአስፈላጊነቱም ዕቃዎቹ ባለቁ ጊዜ እንዲተኩ ነጋዴውን ለማዘዝ ይችላል፡፡

 

 

 

KFL አራት

SlNGD ወድድርና የሸማቾች ጥበቃባለሥልጣን፣ ስለፌደራል የንግድውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት እና ስለክልሎች የሸማቾች ጥበቃ ዳኝነት አካላትና ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤቶች

 

27. Æl|LÈn#mÌÌM

1/  የንግድውድድርእናየሸማቾችጥበቃባለሥልጣን /ከዚህ በኋላ “ባለሥልጣን”  እየተባለ የሚጠራ/ ራሱን የቻለ የህግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት መስርያ ቤት ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡

2/  ባለሥልጣኑተጠሪነቱለሚኒስቴሩይሆናል፡፡

3/  ባለሥልጣኑበዚህአዋጅመሰረትይተዳደራል፡፡

28. የባለሥልጣኑአደረጃጀት

ባለሥልጣኑ፡-

1/  በሚኒስትሩ አቅራቢነት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ አንድ ዋና ዳይሬክተር እናእንደአስፈላጊነቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተሮች፤

 

2/  በዚህ አዋጅ አንቀጽ “5 (1) መሠረት የሚሾሙ የዳኝነት ችሎት ዳኞች፤

 

 

3/ በዚህ አዋጅ መሠረት ምርመራ የሚያካሂዱና ክስ የሚመሠርቱ መርማሪዎች እና ዐቃቤ ሕጎች፤እና

 

 

4/  አስፈላጊ ሠራተኞች፤

 

ይኖሩታል።

 

29. ዋናመሥሪያቤት

የባለሥልጣኑዋናመሥሪያቤትበአዲስአበባሆኖእንደአስፈላጊነቱበማናቸውምሥፍራቅርንጫፍሊኖረውይችላል፡፡

 

30. yባለሥልጣኑ |LÈNÂ tGÆR

የዚህ አዋጅ ሌሎች ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ባለሥልጣኑy¸ktl#T |LÈN tGƉT Yñ„¬L፡-

1/  ygbÃN GL}nT l¥údG tgb!nT çcWN እRM©ãC YwስÄL፤

2/  yz!H xêJ DNUg@ãCና አፈፃፀም b?ZB zND b¸gÆ XNÄ!¬wq$ tgb!nT çcWN XRM©ãC YwስÄL፤

3/  bz!H xêJ DNUg@ãC መሠረት የውህደት DRg!T ¥S¬wqEÃãCN Yqb§L½ ውሳኔ ይሰÈL፤

4/  kNGD WDDR k¹¥ÓC _b” UR btgÂß _ÂT MRMR õ£ÄL፤ የፖሊሲ ሃሳቦችን ያመነጫል፤

5/  በመንግሥት ወይም በዓለም አቀፍ ደረጃ የተከለከሉ የንግድ ዕቃዎችን እየተከታተለ ለፍጆታና ለሽያጭ እንዳይውሉ በየጊዜው ለሸማቾች ያሳውቃል፤

6/  የሸማቾችን ግንዛቤ ለማዳበር የተለያዩየትምህርትናየYMÖ“መድረኮችን ያደራጃል፣ ትምህርትናYMÖ“U ይሰጣል፤

 

7/  ከጤናና ደህንነት መስፈርቶች ወይም ከዚህ አዋጅ ጋር የማይጣጣሙ የንግድ ዕቃዎችንናአገልግሎቶችን ማስታወቂ ያዎችን ራሱ ሲደርስባቸው ወይም ከማንኛውም ሰው ጥቆማ ሲደርሰው ያግዳል፤ ለእንደነዚህ ዓይነቶቹ ማስታወቂያዎች ማስታወቂያዎቹ እንዲወጡለት ባደረገው ሰው ወጪ መጀመሪያ በተገለጹበት ዘዴ ማረሚያዎች እንዲወጡ ያስደርጋል፤

 

 

8/  ነጋዴዎች በሸማቾች ላይ አግባብነት የጐደለው ተግባር እንዳይፈጽሙ ይከላከላል፤

 

9/ የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ጉዳዮችን በዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች መሠረት የሚዳኙ የዳኝነት ችሎቶችን ያደራጃል፤

 

10/ ነጋዴዎች ከነጋዴዎች ጋር እንዲሁም በሸማቾች እና ነጋዴዎች መካከል የሚነሱትን ቅራኔዎች በእርቅ እና ድርድር እንዲፈቱ የሚያስችል የአሰራር ስርዓት ይዘረጋል፤

11/የተለያዩ የኢንዱስትሪ ዘርፎች ራሳቸ ውን በራሳቸው ከፀረ-ውድድር እና ተገቢ ካልሆኑ የንግድ ተግባራት እንዲቆጣጠሩ የሚያስችላቸውን አካሄድ እንዲከተሉ ድጋፍ ያደርጋል፤

12/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ “3 መሠረት ለተቋቋመው ለፌደራል ንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት የጽሕፈትና ሌሎች የድጋፍ አገልግሎቶችን ይሰጣል፤

13/ የሸማቾች ጥበቃን በሚመለከት አግባብ ላላቸው የክልል አካላት አስፈላጊውን ምክርና ድጋፍ ይሰጣል፤

14/ tmúúY ›§¥ µ§cW yአgR WS_ yWጭ tÌ¥T UR GNß#nT TBBR Ym\R¬L፤

15/ የንብረትባለቤትይሆናል፣ውልይዋዋላል፣በስሙይከሳል፣ይከሰሳል፤

16/ ዓላማውንከግብለማድረስየሚረዱሌሎችተዛማጅተግባራትንያከናውናል፡፡

31. የዋና ዳይሬክተሩ ሥልጣንና ተግባር

 

1/  ዋና ዳይሬክተሩ የባለሥልጣኑ ዋና ሥራ አስፈፃሚ በመሆን የባለሥልጣኑን ሥራዎች በበላይነት ይመራል፣ ያስተዳድራል።

 

2/የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1)አጠቃላይ ድንጋጌእንደተጠበቀ ሆኖ ዋና ዳይሬክተሩ፡-

 

ሀ)  በዚህ አዋጅ አንቀጽ 30 እና አንቀፅ 32 የተደነገጉትንየባለሥልጣኑ ሥልጣንና ተግባራት በሥራ ላይ መዋላቸውን ያረጋግጣል፤

ለ) የባለሥልጣኑንሠራተኞችበፌ ደራልሲቪልሰርቪስሕግ መርሆዎች መሠረትይቀጥራል፣ያስተዳድራል፤

ሐ)  ከሦስተኛወገኖችጋርበሚደረጉግንኙነቶችባለሥልጣኑንይወክላል።

3/  ዋናዳይሬክተሩለባለሥልጣኑሥራዎችቅልጥፍናባስፈለገመጠንከሥልጣንናተግባሩበከፊልለባለሥልጣኑሌሎችሃላፊዎችናሠራተኞችበውክልናሊሰጥይችላል፡፡

 

32. yባለሥልጣኑ የዳኝነት ClÖèC ስልጣንና ተግባር

1/  የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎቶች፡-

ሀ)  በዚህአዋጅክፍል ሁለት ድንጋጌዎችየተከለከሉተግባራትንበፈጸሙነጋዴዎችወይምነጋዴባልሆኑሰዎችላይአስተዳደራዊእርምጃዎችናበዚህአዋጅአንቀጽ#2መሠረትአስተዳደራዊቅጣትለመወሰን፤

ለ)  ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድርን በሚመለከት በዚህ አዋጅ ክፍል ሁለት የተመለከቱ ድንጋጌዎች ተጥሰው በተፈጸመ ድርጊት የተነሳ ጉዳት የደረሰባቸው ነጋዴዎችለደረሰባቸውጉዳት አግባብ ባለው ሕግ መሠረት እንዲካሱለማድረግ፤እና

ሐ)  የሸማቾችጥበቃንበሚመለከትበዚህአዋጅ ክፍል ሦስት የተመለከቱ ድንጋጌዎች ተጥሰውበአዲስአበባወይምበድሬዳዋከተማአስተዳደርውስጥበተፈጸመግብይት የተነሳ ጉዳትየደረሰባቸውሸማቾችለደረሰባቸውጉዳት አግባብ ባለው ሕግ መሠረት እንዲካሱለማድረግ፤

የሚያስችልየዳኝነትሥልጣንይኖራቸዋል፡፡

2/  በዚህአንቀጽንዑስአንቀጽ (1) (ሀ)መሠረትየሚወሰድአስተዳደራዊእርምጃየሚከተሉትንሊያካትትይችላል፡-

ሀ)  ተገቢአይደለምየተባለውድርጊትእንዲቆም ማድረግ፤

ለ)  የተጎጂውንየመወዳደርአቅምወደነበረበትቦታለመመለስየሚያስችልተገቢእርምጃመውሰድ፤ወይም

ሐ)  የአጥፊው የንግድፈቃድእንዲታገድወይምእንዲሰረዝማድረግ፡፡

 

33. ስለፌደራል የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት

 

1/  የፌደራል የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት (ከዚህ በኋላ “የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት” በመባል የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡

2/  የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት፡-

ሀ)  ባለሥልጣኑ የውህደት ፈቃዶችን ለመከልከልና ለመሠረዝ እንዲ ሁም የንግድ ማስታወቂያዎችን ለማገድ በሚሰጣቸው ውሳኔዎች፤ እና

ለ)  የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎቶች በሚሰጧቸው ውሳኔዎች፤

ላይ የሚቀርቡለትን ይግባኞች የማየትና የመወሰን ሥልጣን ይኖረዋል፡፡

3/  የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (2) መሠረት የቀረበለትን ይግባኝ መርምሮ ውሳኔውን ማጽናት፣ ማሻሻል ወይም መሻር ወይም እንደ አግባቡ ባለሥልጣኑ ወይም የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት ጉዳዩን እንደገና መርምሮ እንዲወስን ከአስፈላጊው መመሪያ ጋር ሊመልስለት ይችላል፡፡

34. የክልል የሸማቾች ጥበቃ ዳኝነት አካላት

 

 

እያንዳንዱ ክልል እንደአስፈላጊነቱ የሸማቾች ጥበቃ ዳኝነት አካል እና ይግባኝ ሲሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ሊያቋቁም ይችላል፡፡

 

35. የዳኞች አሿሿም እና ነፃነት

1/  እያንዳንዱ የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት እንዲሁም የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ችሎት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ አንድ ሰብሳቢ እና ሁለትK?KA‹ዳኞች ይኖሩታል፡፡

2/  በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት የተሾሙ ዳኞች ለሥራቸው ተፈላጊ የሆነ¾S<Á wnƒ፣የትምህርት´Óσእና የሥራ ልምድ ሊኖራቸው ይገባል፡፡

3/  በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት የተሾሙዳኞች በዳኝነት ከሚያዩዋቸውg#Ä×C UR btgÂß k¥N¾WM sWÈL” gBnT wYM xm‰R nÉ YçÂl#ÝÝ

 

ክፍልአምስት

ምርመራ ስለማከናወን፣ ክስ ስለማቅረብ እና ዳኝነት ስለማየት

 

36. ምርመራ ስለማከናወን

1/  ባለሥልጣኑ በራሱ መረጃ ወይም ማንኛውም ሰው በሰጠው መረጃ ላይ ተመሥርቶ፡-

 

 

ሀ)  በዚህ አዋጅ አንቀጽ “2 እና አንቀፅ #2 መሠረት አስተዳደራዊ እርምጃዎችና አስተዳደራዊ ቅጣት ወይም በአንቀጽ #3(1) ወይም (7) መሠረት የወንጀል ቅጣት የሚያስከትል ጥፋትበማናቸውም ቦታ ተፈጽሟል፤ ወይም

ለ)  በዚህ አዋጅ አንቀጽ #3(2)፣ (3)፣ (4)፣ (5) ወይም (6)  መሠረት የወንጀል ቅጣት የሚያስከትል ጥፋት በአዲስ አበባ ወይም በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ውስጥ ተፈጽሟል፤

ብሎ ለመጠርጠር በቂ ምክንያት ሲኖረው ምርመራ ያካሂዳል፡፡

2/  ባለሥልጣኑ የምርመራ ተግባሩን በሚያከናውንበት ጊዜ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው በፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ወይም በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽን ወይም በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽን ስር ያሉ ሃይሎችን ማዘዝ ይችላል፡፡

3/  በባለሥልጣኑ የምርመራ ኦፊሰር የሚጠየቅ የፍተሻ ወይም የመያዣ ትዕዛዝ አግባብ ባላቸው የወንጀል ሥነ ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች መሠረት በባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት የሚሰጥ ይሆናል፡፡

4/  የባለሥልጣኑ የምርመራ ኦፊሰር ምርመራ ሲያከናውን፡-

 

ሀ)  ወደ ተጠርጣሪው የንግድ ተቋም ወይም የንግድ ዕቃዎች ወደተከማቹበት ማንኛውም ሥፍራ በመግባት ወይም የንግድ ዕቃዎች የተጫኑበትን ተሽከርካሪ በማስቆም ፍተሻ ማድረግ፤

ለ)  ለምርመራው የሚያስፈልጉ የንግድ ዕቃዎችን ናሙና መውሰድ፤

ሐ)  በማንኛውም መንገድ የተያዙ መዝገቦችንና ሰነዶችን መመርመ ርና ቅጂዎቻቸውን መውሰድ፤

መ)  በሕገወጥ መንገድ የተከማቹ ወይም በመጓጓዝ ላይ ያሉ የንግድ ዕቃዎችን መያዝ ወይም የዕቃዎቹን ማከማቻ ወይም መያዣ ማሸግ፤ይችላል፡፡

5/   ማንኛውም የባለሥልጣኑ የምርመራ ኦፊሰር የተሰጠውን የምርመራ ሥልጣን ማረጋገጫ ምርመራ ለሚካሄድበት የንግድ ተቋም፣ ማከማቻ ወይም ተሽከርካሪ ባለቤት ወይም ለወኪሉ ማሳየት አለበት፡፡

6/   የንግድ ተቋማት ባለቤቶች፣ ሃላፊዎችና ሠራተኞች በዚህ አንቀጽ መሠረት ለሚደረግ ምርመራ የመተባበር ግዴታ ይኖርባቸዋል፡፡

 

37.   ክስ ስለማቅረብ

1/    በዚህ አዋጅ አንቀጽ “6 መሠረት በተከናወነ የምርመራ ውጤት ላይ ተመሥርቶ፡-

ሀ)  በባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት አስተዳደራዊእርምጃ እንዲወሰድና አስተዳደራዊ ቅጣት እንዲጣል፤ ወይም

ለ)  ሥልጣን ባለው የፌደራል ፍርድ ቤት የወንጀል ቅጣት እንዲጣል፣

ክስ ሊቀርብ የሚችለው በባለሥልጣኑ ዓቃቤ ሕግ ይሆናል፡፡

2/  ተገቢ ባልሆነ የንግድ ውድድር የተነሳ ጉዳት የደረሰበት ማንኛውም ነጋዴ ካሳ እንዲከፈለው ለባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት ክስ ሊያቀርብ ይችላል፡፡

 

3/  በዚህ አዋጅ አንቀጽ 04 መሠረት ካሳ እንዲከፈለው የሚጠይቅ ማንኛውም ሸማች ግብይቱ የተካሄደው በአዲስ አበባ ወይም በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ውስጥ ሲሆን ለባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት ወይም ግብይቱ የተካሄደው በክልል ውስጥ ሲሆን ለክልሉ የሸማቾች ጥበቃ ዳኝነት አካል ክስ ማቅረብ ይችላል፡፡

 

 

4/  በወንጀል ሕግ ክስን እና ቅጣትን ስለማቋረጥና ማስቀረት የተደነገጉት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) (ሀ) መሠረት በሚቀርብ ክስ ላይም ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡

 

 

 

 

38. Ä”nT ስለማየት

1/  የባለሥልጣኑየዳኝነት ችሎቶች፣ የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት፣ የክልል የሸማቾች ጥበቃ ዳኝነት አካላት እና የክልል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤቶች ዳኝነት ሲያዩ፡-

ሀ)  አስፈላጊየሆኑመረጃዎችእናሰነዶችንማንኛውምሰውእንዲያቀርብላቸው የማዘዝ፤

ለ)  ምስክሮችቀርበውቃላቸውንእንዲሰጡ የማዘዝ፤

ሐ)  ያስተላለፏቸውንውሳኔዎችናትዕዛዞችየማስፈጸም፤

መ)  ፖሊስንወይምአግባብያለውንሌላአካልየማዘዝ፤እና

ሠ)  የንግድዕቃዎችእንዲታገዱ፣እንዲያዙናእንዲሸጡየማድረግ፤

ሥልጣንይኖርበታል፡፡

 

2/  የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት የአስተ ዳደር QÈT ወይም አስተዳደራዊእRM© b¸wSNbT g!z@ y¸ktl#TN h#n@¬ãC GMT WS_ ¥SgÆT ይኖርበታል፡-

ሀ)  ytfimWN _ÍT Æህሪ½ yöY¬WN g!z@½ y_Ít$N KBdTÂ m-N፤

ለ)  btfimW _ÍT MKNÃT ydrsWN yg#ÄT m-N፤

ሐ)  _Ít$ ytfimbTN ygbà h#n@¬፤

መ)  ktfimW _ÍT x_ðW ÃgßWN _QM፤

ሠ)  yx_ðWN yx!÷ñ¸ dr©፤

 

 

ረ)  በምርመራው ወቅትx_ðW kባለሥልጣኑUR ÃdrgWN TBBR፤ እና

 

ሰ)  yx_ðWN yqDä Æህሪና y_ÍT ¶ከRìC፡፡

 

39. YGÆ”

1/  ባለሥልጣኑ ውህደትን ለመከልከል ወይም የውህደት ፈቃድን ለመሰረዝ ወይም የንግድ ማስታወቂያን ለማገድ በሰጠው ውሳኔ ወይም በማንኛውም የባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገንውሳኔውከተሰጠበትቀንጀምሮባሉት”ቀናትውስጥለፌደራሉ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ይግባኝማቅረብይችላል፡፡

2/  የፌደራሉ ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት በሚቀርብለት ይግባኝ ላይ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ይሆናል፤ ሆኖም በዚህ አዋጅ አንቀጽ “3(3) መሠረት የተሰጠን ውሳኔ በሚመለከት የህግ ስህተት ተፈጽሟል የሚል ወገን ውሳኔው በተሰጠ በ” ቀናት ውስጥ ለፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችላል፡፡

40. የዳኝነትxgLGlÖT KFÃ

1/  ¥N¾WM መንግሥታዊ አካል ያልሆነ ሰው ለባለሥልጣኑ የዳኝነት ችሎት ክስ ሲያቀርብ ወይም ለፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሲያቀርብ የዳኝነት አገልግሎትKFÃ mKfL xlbTÝÝ

2/  yÄ”nT xgLGlÖT KFà ¬¶ፍ b¸n!STéC MKR b@T YwsÂLÝÝ

41. y|n|R›T ?gÖC tfɸnT

በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ዳኝነትን በተመለከተ እንደ አግባቡ የፍትሐ ብሔር ወይም የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡

 

ክፍል ስድስት

L† L† DNUg@ãC

 

42. አስተዳደራዊቅጣቶች

1/  የዚህንአዋጅአንቀጽ5ድንጋጌዎች የተላለፈማንኛውምነጋዴ የዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ5 እስከ 0በመቶየገንዘብቅጣትይቀጣል፡፡

2/  የዚህንአዋጅአንቀጽ7ንዑስአንቀጽ (1) ወይም (2)የተላለፈማንኛውምነጋዴ የዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን 0 በመቶየገንዘብቅጣትይቀጣል፡፡

3/  የዚህንአዋጅአንቀጽ8ድንጋጌዎች የተላለፈማንኛውምነጋዴየዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ5 እስከ 0 በመቶ የገንዘብ ቅጣት ይቀጣል፡፡

4/  የዚህን አዋጅ ከአንቀፅ9 እስከ አንቀፅ03 የተመለከቱትን ድንጋጌዎች መተላ ለፍ በውህደት ድርጊት የተሳተፈ ማንኛውም ነጋዴ የዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ5 እስከ 0 በመቶ የገንዘብ ቅጣት ይቀጣል፡፡

5/  በዚህአንቀጽከንዑስአንቀጽ (1) እስከ (4) በተዘረዘሩትጥፋቶችውስጥበቀጥታምሆነበተዘዋዋሪመንገድየማንኛውምነጋዴያልሆነሰውተሳትፎመኖርከተረጋገጠከብር0ሺእስከብር1)ሺበሚደርስየገንዘብመቀጫይቀጣል፡፡

6/  በዚህአንቀጽንዑስአንቀጽ (2)የተመለከተንጥፋትበመፈጸምተግባርየተሳተፈናስለተፈጸመውጥፋትናስለተባባሪዎቹሚናበቂና በሌላ አኳኋን ሊገኝ የማይችል መረጃየሰጠንሰውባለሥልጣኑበዚህአዋጅመሠረትክስእንዳይመሠረትበትሊያደርግይችላል፡፡

 

43. የወንጀልቅጣቶች

1/ ማንኛውምነጋዴየሆነወይምነጋዴያልሆነሰው እንደ ቅደም ተከተሉ የባለሥልጣኑየዳኝነትችሎት ወይም የፌደራል ይግባኝ ሰሚ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት በዚህአዋጅአንቀጽ”2(1) (ሀ) ወይም በአንቀጽ “3(3) ያስተላለፈበትንአስተዳደራዊእርምጃወይምየቅጣትውሳኔ እንዲሁም የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በዚህ አዋጅ አንቀጽ”9 (2) መሰረት በይግባኝ የማየት ስልጣኑ ያስተላለፈውን ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ ሳያከብርየቀረእንደሆነበወንጀልጥፋተኛሆኖ ከ1 ዓመት እስከ 5 ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራትይቀጣል፡፡

2/  የዚህንአዋጅአንቀጽ!2 (6) ወይም (0) የተላለፈማንኛውምነጋዴ የዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ7 እስከ 0 በመቶ በሚደርስ የገንዘብ ቅጣት እናከ3ዓመት እስከ 7 ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡

3/  የዚህንአዋጅአንቀጽ!2(6) እና (0) ሳይጨምርከአንቀጹሌሎችድንጋጌዎችውስጥአንዱንየተላለፈማንኛውምነጋዴየዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ5 እስከ 0 በመቶ የገንዘብ ቅጣት እና ከ1ዓመት እስከ 5 ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፤

4/  የዚህንአዋጅአንቀጽ!4በመተላለፍየንግድእቃዎችንአከማችቶወይምደብቆወይምበሕገወጥመንገድሲያጓጉዝየተገኘማንኛውምነጋዴተከማችቶወይምተደብቆወይምበሕገወጥመንገድሲጓጓዝየተያዘውየንግድዕቃተወርሶየዓመታዊ ሽያጭ ገቢውን ከ5 እስከ 0 በመቶ የገንዘብ ቅጣት እና ከ1ዓመት እስከ 5 ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡

5/  የዚህንአዋጅአንቀጽ!4በመተላለፍየንግድዕቃዎችንበማከማቸትወይምበመደበቅወይምበሕገ-ወጥመንገድበማጓጓዝየተሳተፈአሽከርካሪከብር0ሺ እስከብር $ሺበሚደርስየገንዘብ መቀጮይቀጣል፡፡ተሽከርካሪውየንግድዕቃዎችንለመደበቅእንዲያስችልሆኖየተሠራ ወይም የተለወጠወይምመደበቂያአካልየተገጠመለትከሆነወይምየተሽከርካሪውባለቤት የሕገ ወጥ ማጓጓዝ ድርጊቱንእያወቀ እንዳይፈጸም ለመከላከልወይምለማስቆምተገቢውንእርምጃሳይወስድየቀረእንደሆነተሽከርካሪውከንግድዕቃዎቹጋርይወረሳል፡፡

 

6/  በዚህአንቀጽከንዑስአንቀጽ (1) እስከ ንዑስ አንቀጽ (5)ከተጠቀሱትውጪያሉትንየዚህንአዋጅድንጋጌዎችወይምይህንአዋጅለማስፈፀምየወጣንደንብ፣መመሪያወይም የሕዝብማስታወቂያየተላለፈነጋዴየሆነወይምነጋዴያልሆነሰውከብር5ሺ እስከ ብር $ሺ በሚደርስየገንዘብመቀጮእና በቀላልእስራትይቀጣል፡፡

7/  የባለሥልጣኑን የምርመራ ሂደት የተቃወመ፣ ያሰናከለ ወይም በማንኛውም ሁኔታ ተፅኖ ያደረሰ ጥፋተኛ ሆኖ በቀላል እስራት ይቀጣል፡፡

8/  በዚህአንቀጽንዑስ አንቀፅ (1) የተመለከተውንወንጀልበሚመለከትክስየቀረበለት የፌደራል ፍርድቤትየባለሥልጣኑየዳኝነትችሎትአስተዳደራዊእርምጃወይምየቅጣትውሳኔመከበርአለመከበሩንከመመርመርበስተቀርየባለሥልጣኑንየዳኝነትችሎትውሳኔትክክለኛነትየመመርመርሥልጣንአይኖረውም፡፡

9/  በዚህአንቀጽንዑስአንቀጽ (1) እና (8) መሠረት የሚጣልየወንጀልቅጣትየባለሥልጣኑንየዳኝነትችሎትአስተዳደራዊእርምጃናየአስተዳደራዊ ቅጣትውሳኔተፈጻሚነትአያስቀርም፡፡

 

44. በጀት

የባለሥልጣኑ በጀት በመንግሥት ይመደባል፡፡

 

45. የሂሳብ መዛግብት

1/ ባለሥልጣኑ የተሟሉና ትክክለኛ የሆኑ የሂሳብ መዛግብት ይይዛል፡፡

2/ የባለሥልጣኑ የሂሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌደራል ዋና ኦዲተር ወይም በዋና ኦዲተሩ በሚሰየሙ ኦዲተሮች በየዓመቱ ይመረመራሉ፡፡

46. dNB እና SS]Á y¥WÈT |LÈN

1/    y¸n!STéC MKR b@T YHN xêJ l¥SfiM y¸ÃSfLg# dNïCN l!ÃwÈ YC§LÝÝ

2/   ሚኒስቴሩ ይህን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (1) መሠረት የወጡ ደንቦችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ መመሪያዎችንና የሕዝብ ማስታወ ቂያዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡

47. ytš„ ?gÖC

1/  የንግድ አሰራርና የሸማቾች ጥበቃxêJ q$_R 6)’5/2ሺ2በዚህ አዋጅt>…LÝÝ

2/  ማንኛውም ሕግ ወይም የተለመደ አሠራር ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ሆኖ ከተገኘ በዚህ አዋጅ በተመለከቱት ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚነት አይኖረውም፡፡

48. የመሸጋገሪያ ድንጋጌዎች

1/  በንግድ አሰራር አዋጅ ቁጥር 3)!9/09)(5 እና በንግድ አሰራርና የሸማቾች ጥበቃxêJ q$_R 6)’5/2ሺ2መሠረት የወጡ መመሪያዎችና የሕዝብ ማስታወቂያዎች በዚህ አዋጅ መሠረት በሚወጡ መመሪያዎችና የሕዝብ ማስታወቂያዎች እስከሚተኩ ድረስ ተፈፃሚነታቸው ይቀጥላል፡፡

2/  በንግድ አሰራር አዋጅ ቁጥር 3)!9/09)(5 እና በንግድ አሠራርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 6)’5/2ሺ2መሠረት በንግድ አሠራርና የሸማቾች ጥበቃ ባለሥልጣን በመታየት ላይ የነበሩ ጉዳዮች በዚህ አዋጅ መሠረት በባለሥልጣኑይስተናገዳሉ፡፡

 

49. አዋጁ የሚፀናበ ጊዜ

 

ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡

 

አዲስአበባ መጋቢት 2 ቀን26.

 

ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ

 

yxþT×eà ؉§êE ÄþäK‰sþÃêE

¶pBlþK PÊzþÄNT

 

 

PROCLAMATION No. 813/2013

 

A Proclamation On Trade competition

and Consumers Protection

 

WHEREAS, commercial activities must be conducted in accordance with the appropriate practice based on the free market economy policy of the country;

WHEREAS, it has been found necessary to have a system, that enables to  protect the business community from anti-competitive and unfair market practices, and also consumers from misleading market conducts, and which is conducive for the promotion of competitive free market;

WHEREAS, it is necessary to prevent the proliferation of goods and services that endanger the health and well being of consumers, following the expansion of commercial activities, and to ensure their safeness and suitableness to human health in a sustainable manner, and to create conducive environment by which consumers get goods and services equivalent to the price they pay;

WHEREAS, in order to ensure the implementation of the system of trade competition and consumers protection it has been found necessary to determine the powers and duties of the concerned organs particularly, the organs in charge of investigation, prosecution and judicial responsibilities;

 

NOW, THEREFORE, in accordance with Article 55(1) of the Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia it is hereby proclaimed as follows:

 

Part one

general

1.      Short Title

This Proclamation may be cited as the “Trade Competition and Consumers Protection Proclamation No. 813/2013”.

 

2.      Definitions

In this Proclamation unless the context otherwise requires:

1/      “goods” means movable commodities that are being purchased or sold or leased or by which any commercial activity is conducted between persons except monies in any form and securities;

 

2/      “service” means any commercial dispensing of service for consideration other than salary or wages;

3/      “basic goods or services” means goods or services related to the daily needs of consumers, the shortage of which in the market may lead to unfair trade practice;

 

4/      “consumer” means a natural person who buys goods and services for his personal or family consumption, whether the price is being paid by him or another person and not for manufacturing activity or resale;

 

5/      “business person” means any person who professionally and for gain carries on any of the activities specified under Article 5 of the Commercial Code, or who dispenses services, or who carries on those commercial activities designated as such by law;

6/      “commercial activity” means any activity carried on by a business person as defined under sub-article (5) of this Article;

 

7/      “manufacturing activity” includes any formulation, alteration, assembling and prefabrication activity carried on by an industry;

8/      “essential facility” means an infrastructure or resource that cannot be easily found or not much often available, and which is very important to competitors in order to supply their goods and services to their customers;

 

9/      “unfair trade practice” means any act in violation of provisions of trade related laws;

 

10/    “wholesaler” means any person who sells goods to a retailer after buying them from a manufacturer or an importer; when a manufacturer or an importer sells goods to a retailer or to a wholesaler, he shall be  considered to have been engaged in wholesale business;

 

11/    “retailer” means any person who sells goods to consumers or users after buying them from a wholesaler or a manufacturer or an importer; when a wholesaler or a manufacturer or an importer sells goods to consumers or users, he shall be considered to have been engaged in retail business;

 

 

12/    “Ministry” or “Minister” means the Ministry or Minister of Trade, respectively;

13/ “annual turnover” means the total annual income derived from the sell of goods or services before the year the decision is rendered; in case of beginer traders with less than one budget year of existence it is the total income with in that period;

 

 

 

14/    “region” means any state referred to in Article 47(1) of the Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia;

15/ “bureau” means the trade and industry bureau or another appropriate  organ   of a region or the Addis Ababa or the Dire Dawa city administration;

 

16/ “person” means any natural or juridical person;

 

17/ any expression in the masculine gender includes the feminine.

 

3.      Objective

This Proclamation shall have the following objectives:

1/      to protect the business community from anti-competitive and unfair market practices, and also consumers from misleading market conducts, and to establish a system that is conducive for the promotion of competitive free market;

2/      to ensure that consumers get goods and services safe and suitable to their health and equivalent to the price they pay; and

 

3/   to accelerate economic development.

4.      Scope of Application

1/      This Proclamation shall apply to any commercial activity or transaction in goods or services conducted or having effect within the Federal Democratic Republic of Ethiopia.

 

 

 

 

2/      Notwithstanding the provision of sub-article (1) of this Article the Council of Ministers may specify by regulation those trade activities it deems vital in facilitating economic development to be exempted from the application of the provisions of Part Two of this Proclamation.

3/      The provisions of this Proclamationmay not affect the applicability of regulatory functions and administrative measures to be undertaken in accordance with other laws.

 

Part two

PROHIBITION OF ANTI-cOMPETITIVE Trade PRACTICES and REGULATION

 OF MERGER

 

SECTION ONE

 

PROHIBITION OF ANTI-cOMPETITIVE Trade PRACTICES

 

5.      Abuse of Market Dominance

1/      No business person, either by himself or acting together with others, may carry on commercial activity by openly or dubiously abusing the dominant position he has in the market.

2/      For the purpose of sub-article (1) of this Article the following shall be deemed acts of abuse of market dominance:

a)      limiting production, hoarding or diverting, preventing or withholding goods from being sold in the regular channels of trade;

 

b)      doing directly or indirectly such harmful acts, aimed at a competitor, as selling at a price below cost of production, causing the escalation of the costs of a competitor or preempting inputs or distribution channels;

c)      directly or indirectly imposing unfair selling price or unfair purchase price;

 

d)      refusing, contrary to the clearly prevalent trade practice, to deal with others on terms the dominant business person customarily or possibly could employ as though the terms are not economically feasible to him;

e)      without justifiable economic reasons, denying access by a competitor or a potential competitor to an essential facility controlled by the dominant business person;

f)      without justifiable economic reasons, discriminating custom ers in prices and other conditions in the supply and purchase of goods and services;

 

 

g)      without justifiable economic reasons making the supply of particular goods or services dependent on the acceptance of competitive or non-competitive goods or services or imposing restrictions on the distribution or manufacture of competing goods or services or making the supply dependent on the purchase of other goods or services having no connection with the goods or services sought by the customer;

 

 

 

 

h)      without justifiable economic reasons and in connection with the supply of goods or services, imposing such restrictions as to where or to whom or in what conditions or quantities or at what prices the goods or services shall be resold or exported;

 

i)       other similar acts specified by regulation to be issued for the implementation of this Proclamation.

3/      The following shall be deemed justifiable economic reasons for the purpose of applying the provisions of paragraphs (e), (f), (g) and (h) ofsub-article (2) of this Article:

 

 

a)            maintenance of quality and safety of goods and services;

b)            leveling with prices or benefits offered by a competitor;

c)            achieving efficiency and competitiveness;

d)            other similar reasons specified by regulation to be issued for the implementation of this Proclamation.

6.      Assessment of Dominance

1/      A business person either by himself or acting together with others in a relevant market, is deemed to have a dominant market position, if he has the actual capacity to control prices or other conditions of commercial negotiations or eliminate or utterly restrain competition in the relevant market.

2/      A dominant position in a certain market may be assessed by taking into account the business person’s share in the market or his capacity to set barriers against the entry of others into the market or other factors as may be appropriate or a combination of these factors.

3/      The market relevant for the assessment of a dominant position is the market that comprises goods or services that actually compete with each other or goods or services that can be replaced by one another.

4/      The geographic area of such market is the area in which the conditions of competition are sufficiently homogeneous and can be distinguished from the conditions of competition in neighboring markets.

5/      The Council of Ministers may determine by regulation the numerical expression of the degree of market dominance.

 

7.      Anti-Competitive Agreements, Concerted Practices and Decisions

1/      An agreement between, or concerted practice by, business persons or a decision by association of business persons in a horizontal relationship shall be prohibited if:

a)      it has the effect of preventing or significantly lessening competition, unless a party to the agreement, concerted practice or decision can prove that any technological, efficiency or other pro-competitive gain resulting from it outweighs that effect; or

b)      it involves, directly or indirectly, fixing a purchase or selling price or any other trading condition, collusive tendering, or dividing markets by allocating customers, suppliers, territories or specific types of goods or services.

 

 

 

 

 

2/      An agreement between business persons in a vertical relationship shall be prohibited if:

 

a)      it has the effect of preventing or significantly lessening competition, unless a party to the agreement can prove that any technological, efficiency or other pro-competitive gain resulting from it outweighs that effect; or

 

b)      it involves the setting of minimum resale price.

 

 

3/      For the purpose of applying sub-article (1) and (2) of this Article:

a)      the term “agreement” includes mutual understanding, written or oral contract and operational procedures, whether or not legally enforceable;

 

b)      “concerted practice” means a unified or cooperative conduct of business persons depicted in a way that does not look like an agreement and done to substitute individual activity;

 

c)      horizontal relationship is deemed to exist between competing business persons in a certain market, whereas vertical relationship is deemed to exist between business persons and their customers or suppliers or both.

 

8.      Unfair Competition

1/      No business person may, in the course of trade, carry out any act which is dishonest, misleading or deceptive, and harms or is likely to harm the business interest of a competitor.

 

2/      The following shall be deemed acts of unfair competition:

 

a)      any act that causes or is likely to cause confusion with respect to another business person or its activities, in particular, the goods or services offered by such business person;

 

b)      any act of disclosure, possession or use of information of another business person, without the consent of the rightful owner, in a manner contrary to honest commercial practice;

c)      any false or unjustifiable allegation that discredits, or is likely to discredit another business person or its activities, in particular the goods or services offered by such business person;

d)      comparing goods or services falsely or equivocally in the course of commercial advertisement;

e)      disseminating to consumers or users, false or equivocal information including information the source of which is not known, in connection with the price or nature or system of manufacturing or manufacturing place or content or suitableness for use or quality of goods or services;

f)      obtaining or attempting to obtain confidential business information of another business person through his current or former employees or obtaining the information to pirate his customers or to use for purposes that minimizehis competitiveness;

 

g)      other similar acts specified by regulationto be issued for the implementation of this Proclamation.

 

SECTION TWO

REGULATION OF MERGER

 

 

9.      Prohibitions

1/      No business person may enter into an agreement or arrangement of merger that causes or is likely to cause a significant adverse effect on trade competition.

2/      No agreement or arrangement of merger may come into effect before obtaining approval from the Authority pursuant to Article 11 of this Proclamation.

 

3/      For the purpose of applying the provisions of this Article merger shall be deemed to have occurred:

a)      when two or more business organizations previously having independent existence amalgamate or when such business organizations pool the whole or part of their resources for the purpose of carrying on a certain commercial activity; or

b)      by directly or indirectly acquiring shares, securities or assets of a business organization or taking control of the management of the business of another person by a person or group of persons through purchase or any other means.

 

 

 

10.    Notification of Merger

1/      Any business person who proposes to enter into an agreement or arrangement of merger shall give notice to the Authority by disclosing the details of the proposed merger.

 

2/      The Authority shall, upon receipt of the notification of merger pursuant to sub-article (1) of this Article, investigate the possible adverse effect of the proposed merger on trade competition.

 

 

 

 

 

3/      In the course of investigating the possible effect of a proposed merger, the Authority may:

a)      where deemed necessary, require the parties to the merger to submit additional information or document within a specified period of time; and

b)      invite, by a notice published on a newspaper having wide circulation, any business person who islikely to be affected by the said merger, to submit his written objections, if any, within 15 days from the date of publication of the notice.

 

 

 

11.    Approval of Merger

1/      The Authority, after having investigated the proposed merger, shall:

a)      approve the merger, if it is of the opinion that the merger is not likely to have any significant adverse effect on trade competition;

 

b)      prohibit the merger, if it is of the opinion that the merger is likely to have a significant adverse effect on trade competition; or

c)      approve the merger subject to certain conditions, if it is of the opinion that the likely significant adverse effect of the merger on trade competition can be eliminated by complying with the conditions attached thereto.

 

2/      Notwithstanding the provision of paragraph (b) of sub-article (1) of this Article, the Authority may approve a merger proposal where the merger is likely to result in technological, efficiency or other pro-competitive gain that outweigh the significant adverse effects of the merger on competition, and such gain may not otherwise be obtained if the merger is prohibited.

 

12.       Registration of Merger

The concerned government office shall require the presentation of approval of the Authority issued in accordance with Article 11 of this Proclamation before registering a merger in the commercial register.

13.    Revocation of Merger Approval

1/      The Authority may revoke a merger approval where:

a)      it discovers that the approval was obtained based on the presentation of false or fraudulent evidence; or

 

b)      the conditions on the basis of which the approval has been obtained are not fulfilled.

 

2/         The Authority shall, following the revocation of a merger approval pursuant to sub-article (1) of this Article, inform the concerned government office to cancel the merger from the commercial register.

 

Part three

Protection of consumersAND Distribution of Goods and Services

SECTION ONE

 

PROTECTION OF CONSUMERS

14.    Rights of Consumers

Every consumer shall have the right to:

 

1/      get sufficient and accurate information or explanation as to the quality and type of goods or services he purchases;

 

2/      buy goods and services on the basis of his own choice;

 

3/      not to be obliged to buy for the reasons that he looked into quality or options ofgoods and services or he made price bargain;

 

4/      be received humbly and respectfully by any business person and to be protected from such acts of the business person as insult, threat, frustration and defamation; and

 

5/      claim compensation or related either jointly or severally from persons who have participated in the supply of goods or services as manufacturer, importer, wholesaler, retailer or in any other way for damages he has suffered because of purchase or useof the goods or services.

 

 

 

 

 

 

15.    Display of Price of Goods and Services

 

1/      Any business person shall, display price of his goods and services by posting such list in a conspicuous place in his business premises or by affixing price tags on the goods.

 

2/      The price of goods and services shall be inclusive of taxes and other lawful fees.

 

16.    Labels of  Goods

1/      Any business person shall, affix labels on the goods he sells or provide them to the consumer on a separate paper.

 

2/      Labels affixed on goods shall indicate the following particulars as may be appropriate:

 

a)      the name of the goods;

b)      country of manufacturing or export of the goods;

c)      the gross and net weight, volume, and quantity of the goods;

d)      quality of the goods;

e)      description of materials used to manufacture the goods;

f)      technical specification of the goods and their operational or utilization methods;

g)      safety measures to be considered during the use of the goods;

 

h)      a warranty of the service of the goods to be provided by the business person;

i)       the names and addresses of the manufacturer, packer and importer;

j)       expiry date of the goods;

 

k)      manufacturing date of the goods;

l)       indication that the goods have fulfilled requirements set in the Ethiopian standards; and

m)     other details published in a public notice by the Ministry when deemed necessary to safeguard public interest.

3/      Labels to be posted on goods shall be posted or printed on the goods or the package, not be easily detachable and be written at least in the Amharic or English language.

 

 

17.    Issuing Receipts and Keeping their Pads           

1/      Any business person shall have the obligation to issue receipts immediately to the consumer in respect of goods or services sold.

 

2/      The business person shall keep pads of receipts issued in respects of goods and services sold pursuant to sub article (1) of this Article or receipts obtained in respect goods and services he bought for re-sale, for 10 years.

 

 

18.    Self Disclosure

1/      Any business person shall display his trade name at an overt place.

 

2/      Any business person shall, upon request by a consumer relating to goods or services he sells, satisfactorily disclose himself and let the consumer take the information he wants.

 

19.    Commercial Advertisements

Commercial advertisements about goods and services announced by any means may not be false or misleading in any manner particularly on:

 

1/      the nature, components and quantity of the goods;

2/      the source, weight, volume, method of manufacturing, date of manufacturing and expiry date of the goods and how it is used;

3/      the manufacturer of the goods or the supplier of the service;

4/      the place of delivery of the service, its basic nature and use and how to use it;

 

5/      conditions of purchase of the goods or the service, after sales services, warranty, price and conditions of payment;

 

6/      quality marks;

7/      trade mark and emblem; and

8/      results expected by using the goods or services.

 

 

 

20.    Defects in Goods and Services

1/      Any consumer may report defects in goods and services purchased and the damage the defects may cause, to the Ministry or the relevant bureau.

 

 

2/      A consumer may, without prejudice to warranties or legal or contractual provisions more advantageous to him, demand the seller, within 15 days from the date of purchase:

a)      in the case of defective goods, to replace the goods or refund the price paid; or

b)      in the case of defective service, to re-deliver the service free of charge or to refund the fee paid.

 

 

 

 

 

 

3/      Any consumer shall have the right to claim, in accordance with the relevant laws, payment of compensation for any damage resulting from the use of the defective goods or service or from the failure of the seller to meet his demand presented pursuant to sub article (2) of this Article.

 

21.    Contractual Waiver of Rights

The provisions of a contract made between a consumer and a business person that provide for the waiver of rights vested in the consumer under this Proclamation shall be of no effect.

 

22.    Prohibited Acts

It shall be prohibited for any business personto commit the following acts:

1/      furnishing false information on the quality, quantity, volume, acceptance, source, nature, component or use of goods and services;

 

2/      failing to disclose correctly the model of goods, whether they are brand new, modified, rebuilt as new or second hand or they are recalled by the manufacturer;

 

 

3/      describing the goods and services of another business person in a misleading way;

4/      failing to sell goods and services as advertised or in the quantity consumers demand, unless the advertisement discloses a limitation of quantity;

 

5/      making false or misleading statements of price reduction;

 

6/      applying or attempting to apply a pyramid scheme of sale, based on the numbers of consumers, by announcing the granting of a reward, in cash or in kind, to a consumer who purchases goods or service or makes financial contribution and where other consumers through his salesmanship purchase the goods or the service or make financial contribution or enter into the sales scheme;

 

 

 

 

7/      failing to meet a warranty obligation entered in connection with the sale of goods or service;

8/      misrepresenting the need for repair or replacement of parts of goods as though not needed;

9/      delivering a service below the standard recognized in the business or with deficiency;

 

10/    making available for sale or selling goods which is dangerous to human health and safety, the source of which is not known, or which is substandard, poisoned, expired or adulterated;

 

 

 

11/    committing any fraudulent or confusing act in any transaction of goods or service;

12/    refusing to sell goods or service unless for the purpose of protecting the rights of the consumer;

 

13/    making available for sale or selling goods or services without using standard marks while the use of such standard marks is a requirement;

 

14/    selling goods or service at a price above the price affixed to the goods or the price posted in the business premises;

15/    falsifying the country of origin of goods;

16/    unduly favoring one consumer over the other;

 

17/    subjecting a consumer to purchase goods or service not desired in order to sell another goods or service;

 

 

18/    using any unlawful instrument of measurement.

SECTION TWO

DISTRIBUTION OF GOODS AND SERVICES

23.    Regulating the Distribution of   Goods and Services

1/      The Ministry and bureaus in collaboration with other appropriate bodies shall ban the distribution of goods and services that do not fulfill the standards of health and safety.

 

2/      The Ministry in collaboration with other appropriate bodies may conduct quality inspection of locally manufactured or imported goods.

 

3/      The Ministry and the bureaus shall inspect any acts of hoarding or diverting of goods.

 

4/      The Ministry or the bureaus shall in consultation with other appropriate bodies cause the disposal of goods that are spoiled and are dangerous to human health and safety.

 

5/      The Ministry and the bureaus shall have the powers to implement the provisions of this Part other than those falling under the jurisdiction of the Authority.

24.    Hoarding and Diverting of Goods

1/      The hoarding or diverting of goods that have been declared by a public notice issued by the Ministry as scarce in the market shall be prohibited:

a)      in the case of a business person, contrary to regular commercial practices; or

b)      in the case of a person other than a business person, in the quantity beyond  that of personal or family consumption.

 

2/      Goods are presumed to have been hoarded or diverted contrary to regular commercial practices, where the value of the goods is not less than twenty five percent of the capital of the business person and where:

 

a)      in the case of imported goods, other than those being used as raw materials or inputs for further processing by the importer himself, the goods have not been made available for sale within three months from the date of completion of customs formalities;

 

b)      in the case of locally produced goods, other than those being used as raw materials or inputs for further processing by the producer himself, have not been made available for sale within two months from the date of production; or

 

 

 

c)      in the case of goods bought by a wholesaler or a retailer, the goods have not been made available for sale within one month from the date of purchase.

 

3/      Notwithstanding the non fulfillment   of the conditionsstipulated under sub-article (2) of this Article, goods found while being transported by any means of transportation outside the authorized distribution route shall be presumed to have been hoarded or diverted.

4/      Any person other than a business person may not transport or cause the transportation of goods, declared by a public notice issued by the Ministry as scarce in the market and the quantity of which is beyond that of personal or family consumption, outside the authorized distribution route.

 

 

5/      For the application of this Article, an acceptable amount of personal or family consumption of goods and allowable storage time shall be determined by a public notice to be issued by the Ministry.

6/      The provisions of this Article may not be applicable with respect to the storage of agricultural products by peasant farmers.

 

25.    Regulating Prices of Basic Goods and Services

1/      The Ministry, when deemed necessary, shall submit to the Council of Ministers its study on basic goods and services that shall be subject to price regulation and upon approval announce their list and prices by a public notice.

 

2/      It shall be prohibited to sell or attempt to sell basic goods or services beyond the price fixed by the government and announced by a public notice.

 

26.    Distribution of Basic Goods

The Ministry in consultation with other concerned government organs may determine the conditions of distribution, sale and movement of basic goods and services and, as may be necessary, order business persons to replenish stocks of same.

 

 

 

 

 

Part Four

Trade Competition and Consumers Protection Authority,federal TRADE Competition and Consumers Protection Appellate

tribunal and regional Consumers Protection judicial organs and appellate tribunals

 

27.    Establishment of the Authority

1/      Trade Competition and Consumers Protection Authority (hereinafter referred to the “Authority”) ishereby established as an autonomous federal government body having its own legal personality.

2/      The Authority shall be accountable to the Ministry.

3/      The Authority shall be governed by this Proclamation.

 

28.    Organization of the Authority

The Authority shall have:

1/      a Director General and, as may be necessary, Deputy Director Generals to be appointed by the Prime Minister up on the recommendation of the Minister;

2/      judges to be appointed in accordance with Article 35(1) of this Proclamation;

3/      investigative officers conducting investigation and prosecutors instituting an action in accordance with this Proclamation; and

4/      the necessary staff.

 

 

29.    Head Office

The Authority shall have its head office  in Addis Ababa and  may have branch offices elsewhere, as may be necessary.

 

30.    Powers and Duties of the Authority

Without prejudice to other provisions of this Proclamation, the Authority shall have the powers and duties to:

 

1/      take appropriate measures to increase market transparency;

2/      take appropriate measures to develop public awareness on the provisions of this Proclamation and its implementation;

 

3/      receive, and decide on, merger notifications in accordance with the provisions of this Proclamation;

 

4/      undertake study and research in connection with trade competition and consumer protection, and initiate policy proposals;

5/      regularly announce to consumers goods banned by the government or at the international level from being consumed or sold;

 

 

 

6/      organize various education and training forums and provide education and training in order to enhance the awareness of consumers;

 

 

7/      ban advertisements of goods and services which are inconsistent with health and safety requirements or with this Proclamation when it is aware of them by itself or when it is reported to it by any person, and order the issuance of announcements of corrections for such advertisements, in the methods the advertisements were made at the expense of the person in whose interest they were made;

8/      protect consumers from unfair practices of business persons;

 

9/      organize judicial organs with jurisdiction on issues of trade competition and consumers protection in accordance with the provisions of this Proclamation;

10/    establish procedure enable to resolve disputes arised between traders or consumers and traders by mutual agreement and negotiation;

11/    provide support to industrial self-regulation in order to enable various industrial sectors regulate anti-competitive and unfair trade practices;

 

12/    provide secretarial and other services to the Federal Trade Competition and Consumers Protection Appellate Tribunal established under Article 33 of this Proclamation;

 

13/    give necessary advice and support to the concerned regional organs with respect to consumer protection;

 

14/    establish relationship and cooperation with domestic and foreign institutions having similar objectives,

15/    own property, enter into contracts, sue and be sued in its own name;

 

16/    perform such other related activities conducive for the attainment of its objectives.

 

31.    Powers and Duties of the Director General

1/      The Director General of the Authority shall be the chief executive officer of the Authority and shall direct and administer the activities of the Authority.

2/      Without prejudice to the generality of sub-article (1) of this Article the Director General shall have the powers and duties to:

a)      ascertain the proper implementation of the powers and duties of the Authority provided under Article 30 and Article 32 of this Proclamation;

 

b)      employ and administer employees of the Authority based on the principles of the federal civil service laws;

c)      represent the Authority in its dealings with third parties.

 

 

 

3/      The Director General may delegate part of his powers and duties to other officers and employees of the Authority to the extent necessary for the efficient performance of the activities of the Authority.

 

32.    Powers and Duties of the Adjudicative Benches of the Authority

1/      The adjudicative benches of the Authority shall have judicial power:

a)      to take administrative measures and impose fines in accordance with Article 42 of this Proclamation on a business person or any person other than a business person who violates prohibitions provided under Part Two of this Proclamation;

b)      to order payment of compensation in accordance with the relevant laws to business persons victimized by acts of unfair competition  committed in violation of the provisions of Part Two of this Proclamation; and

 

c)      to order compensation in accordance with the relevant laws to consumers victimized by transactions conducted in the Addis Ababa or the Dire Dawa city administrations in violation of consumers protectionprovisions stipulated under Part Three of this Proclamation.

 

 

2/      The administrative measures to be taken pursuant to sub-article (1) (a)  of this Article may include ordering:

 

a)      the discontinuation of the act pronounced unfair;

b)      the taking of any other appropriate measure that enables to reinstate the victims competitive position; or

 

c)      the suspension or revocation of the business license of the offender.

 

33.    Federal Trade Competition and Consumer Protection Appellate Tribunal

 

1/      The Federal Trade Competition and Consumer Protection Appellate Tribunal (hereinafter the “Federal Appellate Tribunal”) is hereby established.

 

 

 

2/      The Federal Appellate Tribunal shall have the power to hear and decide on appeals against:

a)      decisions of the Authority to prohibit and revoke merger approvals and to ban commercial advertisements; and

b)      decisions of the adjudicative benches of the Authority.

 

3/      The Federal Appellate Tribunal may, upon examining an appeal submitted to it pursuant to sub-article (2) of this Article, confirm, reverse or vary the decision, or remand the case, with necessary instructions, to the Authority or the adjudicative bench of the Authority, as the case may be.

 

 

34.    Regional Consumers Protection Judicial Organs

 

Each region may, when necessary, establish consumers protection judicial organ and appellate tribunal.

 

35.    Appointment and Independent of Judges

1/      Each adjudicative bench of the Authority as well as the Federal Appellate Tribunal shall have one presiding judge and two judges to be appointed by the Prime Minister.

 

2/      Judges to be appointed pursuant to sub-article (1) of this Article shall have the necessary professional qualification, educational background and experience needed for the post.

 

3/      Judges appointed pursuant to sub-article (1) of this Article shall be independent of any interference or instructions by any person with regard to cases they adjudicate.

 

 

 

Part FIVE

Conducting Investigation, InstitutiON OF Action and ADJUDICATION

 

36.    Conducting Investigation

 

1/      The Authority shall conduct investigations where there is sufficient ground to suspect, based on its own information or information given to it by any person, that an offence has been committed:

a)      anywhere, entailing administrative measures and administrative penalty pursuant to Article32 and Article 42 or criminal penalty pursuant to sub-article (1) or (7) of Article 43 of this Proclamation; or

b)      in the Addis Ababa or the DireDawacity administrations, entailing criminal penalty pursuant to sub-article (2),(3), (4),(5) or (6) of Article 43 of this Proclamation.

 

 

 

2/   If the Authority finds it necessary, in conducting its investigation activities, it may order the police forces under the Federal Police Commission, the Addis Ababa City Administration Police Commission or the Dire Dawa City Administration Police Commission.

 

3/   A search or seizure order requested by an investigation officer of the Authority shall be granted by an adjudicative bench of the Authority in accordance with the relevant provisions of the Criminal Procedure Code.

 

4/      An investigation officer of the Authority may, while conducting investigation:

 

a)      enter into the business premises of the suspect or any other place where goods are stored or stop a vehicle loaded with goods and conduct search;

 

b)      take samples of goods necessary for the investigation;

 

c)      examine and take copies of records and documents kept in any form;

d)      seize goods illegally stored or being transported or seal their storage or container.

 

 

 

5/      Any investigation officer of the Authority shall show the authorization issued to him to conduct investigation to the owner or representative of the business establishment, storage or vehicle subjected to the investigation.

6/      The owners, officials and employees of business establishments shall have the obligation to cooperate in the conduct of investigations in accordance with this Article.

 

37.    Institution of Action

 

1/      An action:

 

 

a)      for taking administrative measures and imposing administrative penalty by the adjudicative bench of the Authority; or

b)      for imposing criminal penalty by the competent federal court;

shall be instituted by a prosecutor of the Authority based on the findings of an investigation conducted pursuant to Article 36 of this Proclamation.

 

2/      Any business person who has sustained damages arising from an act of unfair competition and claims payment of compensation may institute an action before the adjudicative bench of the Authority.

 

 

3/      Any consumer who claims payment of compensation pursuant to Article 14 of this Proclamation may institute an action before an adjudicative bench of the Authority in the case of a transaction conducted in the Addis Ababa or the Dire Dawa city administrations or before the regional consumer protection judicial organ in the case of a transaction conducted in a region.

4/      The provisions of the Criminal Code on discontinuance and extinction of prosecution and penalty shall also apply to the institution of an action pursuant to sub-article (1) (a) of this Article.

 

38.    Adjudication

1/      The adjudicative benches of the Authority, the Federal Appellate Tribunal, regional consumers protection judicial organs and regional appellate tribunals shall have the powers, in discharging their judicial functions:

a)      to order any person to furnish information and submit documents that may be required;

 

b)      to summon any witness to appear and testify;

c)      to execute their decisions and orders;

d)      to order the police or any other appropriate organ; and

e)      to order the attachment, seizure and sale of goods.

 

2/      An adjudicative bench of the Authority shall consider the following factors in determining administrative penalty or administrative measure:

 

a)      the nature, duration, gravity and extent of the offence;

b)      the damage suffered as a result of the offence;

c)      the market circumstances in which commission of the offence took place;

d)      the benefit derived from the offence;

e)      the economic status of the offender;

f)      the degree to which the offender cooperated with the Authority during the investigation; and

g)      theprevious behavior and criminal records of the offender.

 

39.    Appeal

1/      Any person aggrieved by the decision of the Authority to prohibit merger or to revoke merger approval or to ban a commercial advertisement or by any decision of an adjudicative bench of the Authority may appeal to the Federal Appellate Tribunal within 30 days from the date of the decision.

2/      The decision of the Federal Appellate Tribunal on an appeal submitted to it pursuant to sub-article (1) of this Article shall be final; provided, however, that a party that claims the existence of mistake on question of law regarding a decision passed pursuant to Article 33(3) of this Proclamation may lodge his appeal to the Federal Supreme Court within 30 days from the date of the decision.

 

40.    Adjudication Fees

1/      Any person other than government organ shall pay adjudication fee to institute an action before the adjudicative bench of the Authority or to lodge an appeal before the Federal Appellate Tribunal.

 

2/      The adjudication tariff shall be determined by the Council of Ministers.

 

41.    Applicability of Procedural Laws

The provisions of the Civil Procedure or the Criminal Procedure Codes shall, as may be appropriate, be applicable in conducting adjudication pursuant to this Proclamation.

 

Part SIX

Miscellaneous provisions

 

42.    Administrative Penalties

1/      Any business person who violates the provision of Article 5 of this Proclamation shall be punished with a fine from 5% up to 10% of his annual turnover.

2/      Any business person who violates the provisions of sub-article (1) or (2) of Article 7 of this Proclamation shall be punished with a fine of 10% of his annual turnover.

 

3/      Any business person who violates the provisions of Article 8 of this Proclamation shall be punished with a fine from 5% up to 10% of his annual turnover.

 

4/      Any business person who participates in a merger in violation of the provisions from Article 9 to Article 13 of this Proclamation shall be punished with a fine  from 5% up to 10% of his annual turnover.

 

5/      Where the direct or indirect participation of a person other than a business person in the offences mentioned from sub-article (1) to (4) of this Article has been ascertained, he shall be punished with a fine from Birr 10,000 to Birr 100,000.

 

 

6/      If a person who participated in the commission of an offence provided for under sub-article (2) of this Article gives adequate information, that may not otherwise be obtained,on the commission of the offence and the role of the major participants, the Authority may exempt the person from prosecution pursuant to this Proclamation.

 

43.    Criminal Penalties

1/      Any business person or any person other than a business person who fails to observe, administrative measure ordered by the adjudicative bench of the Authority pursuant to Article 32(1)(a) of this Proclamationor, penalty imposed by the Federal Appellate Tribunal pursuant to Article 33(3) of this Proclamation or, decision or order of the Federal Supreme Court in its appellate jurisdiction pursuant to Article 39(2) of this Proclamation,shall be guilty of a criminal offence and punishable with rigorous imprisonment from1 year to 5 years.

 

2/      Any business person who violates Article 22(6) or (10) of this Proclamation shall be punished with a fine from 7% up to 10% of his annual turnover and with rigorous imprisonment from 3years  to 7 years.

3/      Any business person who violates any of the provisions of Article 22 of this Proclamation other than sub-article (6) and (10) shall be punished with a fine from 5% up to 10% of his annual turnover and with rigorous imprisonment from 1 year to 5 years.

 

4)      Any business person who has been found hoarding or diverting or transporting goods in violation of Article 24 of this Proclamation shall, in addition to confiscation of the goods, be punished with a fine from 5% up to 10% of his annual turnover and with rigorous imprisonment from 1 year to 5 years.

 

 

 

 

 

5)      Any driver of a vehicle who participated in hoarding or diverting or illegally transporting goods in violation of Article 24 of this Proclamation shall be punished with a fine from Birr 10,000 to Birr 50,000. The vehicle shall be confiscated with the goods if it is constructed, adopted or fitted with a compartment to conceal goods or the owner of the means of transport, being aware of the illegal transportation, fails to take appropriate measure to prevent or stop the commission of the act.

 

 

 

6)      Any business person or any person other than a business person who violates the provisions of this Proclamation other than those provided from sub-article (1) to (5) of this Article or the provisions of regulations, directives or public notice issued to implement this Proclamation shall be punished with a fine from Birr 5,000 to Birr 50,000 and with simple imprisonment.

7/      Any person who opposes, obstructs or unduly influences an investigation process of the Authority shall be guilty of a criminal offence and be punished with simple imprisonment.

8/      The federal court hearing a criminal action regarding an offence committed in violation of sub-article (1) of this Article may not have the power to examine the merit of the decision of the adjudicative bench of the Authority other than examining the observance or non-observance of the administrative measure or penalty imposed by the bench.

 

9/      The criminal penalty imposed pursuant to sub-article (1) and (8) of this Article may not affect the execution of the administrative measures taken, and the penalty imposed, by the adjudicative bench of the Authority.

44.    Budget

The budget of the Authority shall be allocated by the government.

45.    Books of Accounts

1/      The Authority shall be keep complete and accurate books of accounts.

2/      The books of accounts and financial documents of the Authority shall be audited annually by the Federal Auditor General or by an auditor designated by him.

46.    Power to Issue Regulations and Directives

1/      The Council of Ministers may issue regulations necessary for the implementation of this Proclamation.

2/      The Ministry may issue directives and public notices necessary for the implementation of this Proclamation and regulations issued pursuant to sub-article (1) of this Article.

 

47.    Repealed Laws

1/      The Trade Practice and Consumers Protection Proclamation No. 685/2010 is hereby repealed.

2/      No law or customary practice may, in so far as it is inconsistent with this Proclamation, be applicable with respect to matters provided for by this Proclamation.

 

48. Transitory Provisions

1/      Directives and public notices issued pursuant to the Trade Practice Proclamation No. 329/2003 and the Trade Practice and Consumers Protection Proclamation No. 685/2010 shall remain in force until they are replaced by directives and public notices to be issued pursuant to this Proclamation.

 

2/      Cases pending before the Trade Practice and Consumers Protection Authority pursuant to the Trade Practice Proclamation No.329/2003 and the Trade Practice and Consumers Protection Proclamation No.685/2010 shall be handled by the Authority in accordance with this Proclamation.

 

49.    Effective Date

This Proclamation shall enter into force on the date of publication in the Federal Negarit Gazette.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Done at Addis Ababa, this 21st day of March , 2014.

 

 

 

MULATU TESHOME (DR.)

 

PRESIDENT OF THE FEDERAL

DEMOCRATIC REPUBLIC OF ETHIOPIA

 

 

 

 

Ethiopian Competition Law Case English Summary and Full Amharic Version

Ethiopian Competition Case Summary

By Asress Adimi Gikay[1]

November 9, 2015

 Author’s Note

The reason the author decided to provide summary of the competition disputes in Ethiopia is that Ethiopia has enacted a new competition law that repeals the previous law. The law is named as Trade Competition and Consumer Protection Proclamation, No. 813/2014.  Because this law is recent and the Trade Competition and Consumer Protection Authority is newly established authority, it does not supply information regarding competition cases online. While in the process of writing a national monograph on Ethiopian competition law, the author dealt with significant challenge in accessing cases and managed to obtain some cases from the authority, published in Amharic, the official language. Hence, the author decided to summarize those cases in English and put them online together with the original published in Amharic. The summary is also partly dictated by the author’s interest. Those who are interested in the whole case should get the Amharic version and ask for complete translation.

Techno Mobile vs GOETEL

Tribunal: Ethiopian Trade Competition and Consumer Protection Authority, Adjudicative Bench

Date of Commencement of the Case: 25, 01, 2014(GC), 17/05.2006(EC)[2]

Issue: Unfair competition Suit

Claimant:   Techno Mobile Assembling Company

Respondent: GOETEL Mobile Assembling Company

Hearing Took Place on 19, 06, 2014 GC, 0R 12, 10, 2006 EC

The plaintiff submitted that the defendant engaged in unfair trade practice by producing and distributing mobile phones that are confusingly similar to the plaintiff’s model.

Plaintiff produces and sells T340 and T341 and defendants produced G340 and G341. Besides these resemblances, other similarities include the way the clock appears on the devices of the competitors (08:45) and the display of Calendar. Similarities of color of the cover of the mobile phone devices and other similarities were shown and undisputed by the defendant.

  The plaintiff’s sought the following relief:

  • For the tribunal to order the defendant to stop t from unfair trade practice, i.e. production and distribution of the mobile phone devices in question;
  • For the tribunal to order Collection and removal of the mobile phone devices produced or distributed by the defendant;
  • Compensation for loss and recovery of costs of trial
  • For the tribunal to order of the defendant to make official apology published in newspaper and TV

Decision of the Tribunal and Reasoning

  • The tribunal found that the defendant’s models G340 and G341 is confusingly similar to the Plaintiff’s T340 and T341 considering the other similar features identified and undisputed by both parties. The tribunal paid due regard to the level of consumer awareness in Ethiopia and made its decision in the light of that. Hence it held that the defendant is in breach of Article 8(2) (a) of the trade competition and consumer protection proclamation.
  • The Tribunal ordered the defendant to stop producing and distributing the mobile phone devices in dispute. On the plaintiff’s request for collection and removal of the devices already distributed, the tribunal found that it is prejudicial to the overall economy of Ethiopia to give such an order and hence denied the plaintiff’s request for collection and removal or already distributed items.
  • On the issue of publication of apology, the tribunal held that given the fact that the proceeding is open to the public and the media, its decision of the tribunal finding the defendant liable is public and it is unnecessary for the defendant to publish apology in the media.
  • On the question of compensation, the tribunal held that the plaintiff should specify the amount of compensation and left that issue for late determination
  • Lastly, the Tribunal imposed administrative sanction payable to the government. The sanction imposed is 5 % of the revenue of the defendant collected from the sale of the models G340 and G341 calculated from the time the devices started to be produced and distributed(commencement of violation under the law).

Note: From submission of complaint by plaintiff to hearing, the time period is 5 Months.

 

Copyright Reserved to Asress Adimi Gikay

 

The Full Amharic Version of the Case

 

የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን አስተዳደር ዳኝነት ችሎት ውሳኔዎች

አዲስ አበባ

 

 

ዳኞች  1.  አቶ ተስፋዩ ንዋይ

  1. አቶ ሄኖክ ታፈሰ
  2. አቶ ሐድሽ ከዋኒ

ከሳሽ፡-      ዊጎዬ/ቴክኖ/ የሞባይል መገጣጠሚያ ፋብሪካ

ተከሳሽ፡-    ዥዋዚ/ጂኦቴል/ የሞባይል መገጣጠሚያ ፋብሪካ

መዝገቡ የተቀጠረው ለውሳኔ በመሆኑ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡

 

   

ከሳሽ በ17/05/2006 ዓ.ም ጽፈው ባቀረቡት የተሻሻለ የክስ አቤቱታ ከሣሽ “TECNO” በሚል የንግድ ምልክት የተለያዩ ሞዴሎች ያላቸው መደበኛ እና እስማርት ተንቀሳቃሽ የስልክ ቀፎዎች በማምረት ለሀገር ውስጥ ገበያ እያቀረበ መሆኑንና ለበርከታ ሰዎች የሥራ ዕድል መፍጠሩን በመግለጽ ከሚያመርታቸው ሞዴሎችም T340 እና T341 የተባሉ እንደሚገኙባቸው ይሁንና ተከሣሽ ጤናማ በሆነ የንግድ ውድድር ተግባራት መወዳደር ሲገባው G340 እና G341 የሚሉ የሞባይል ቀፎ ሞዴሎችን ማሸጊዎችንና የስልኩን የመሸፈኛ አካል (body) ገፅታ (layout) በከፍተኛ ደረጃ አመሳስሎ በማምረት ለገበያ እያቀረበ የሚገኝ በመሆኑ ለሦስት ዓመታት ያህል ከሣሽ የገነባውን መልካም ዝና ሀቀኛ ባልሆነና አሳሳች በሆነ መልኩ የስልኮቹ ቀፎ ታስቦበት ከከሣሽ ምርት ጋር ተመሣሣይነት ያላቸው ሆነው የተመረቱ ስለሆነ የከሣሽ ደንበኞች የከሣሽ ምርት የሸመቱ እየመሰላቸው የተከሣሽ ምርቶች በስህተት በመሸመት ላይ የሚገኙበት ሁኔታ በመኖሩ በሸማች ላይ መደናገር ፈጥሯል፣በከሣሽ የመወዳደር አቅም ላይ ጉዳት ደርሷል፡፡ በመሆኑም ተከሣሽ ተገቢ ያልሆነውን ድርጊት እንዲያቆም እንዲታዘዝልን፣ በተከሣሽ የተመረቱና የተሰራጩ ሞዴል G340 እና G341 የተባሉ የስልክ ቀፎዎች ተሰብስበው እንዲወገዱ፣ ለደረሰብኝ ጉዳት ካሣና ወጪና ኪሣራ እንዲተካ እና የተፈጠረው መደናገር እንዲፈታ ሸማቹ ግልጽ መረጃ እንዲኖረው ተከሣሽ በጋዜጣና በቲቪ ይቅርታ እንዲጠይቅ ይወሰንልኝ ብሏል፡፡ በማስረጃነትም የT340 እና T341 ሞዴል ሞባይሎች ቀፎ ማሸጊያ የፊትና የኃላ ገጽታ ኮፒ፣ የG340 እና G341 ሞዴል ሞባይል ቀፎዎች መሸጊያ የፊትና የኃላ ገጽታ ኮፒ፣ ከሣሽ የT340 እና T341 ሞዴሎች ከኢፌዲሪ የመገናኛና ኢርፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ያገኘው የብቃት ማረጋገጫ ኮፒ አያይዟል፣ እንዲሁም ናሙናዎች በማስረጃነት ለማቅረብ እዕዛዞች እንዲሰጥላቸው ጠይቋል፡፡

ተከሣሽ በቡኩሉ መጥሪያ ደርሶት ሰኔ 12 ቀን 2006 ዓ.ም የመከላከያ መልስ አቅርበዋል፡፡ ከሣሽ አሻሽሎ ላቀረበው ክስም ይህንኑ መልስ እንዲያያዝለት ጠይቋል፡፡ ዝርዝር ሲታይም በሀገራችን በተፈጠረው ነፃ ኢኮኖሚና የተመቻቸ የኢንቨስትመንት ፖሊሲ መሠረት በማድረግ የንግድ ፈቃድ፣ “GEOTEL” የሚል የንግድ ምልክት እና G340 እና G341 ለተባሉ ሞዴሎች የብቃት ማረጋገጫ ሰርተፍኬት በግኘት መደበኛ እና እስማርት ተንቀሳቃሽ የስልክ ቀፎዎች በማምረት የሥራ ዕድል ከመፍጠሩ በተጨማሪ አማራጭ ገበያ አመቻችቷል ሲል የተከሣሽ ምርቶች እየተመረጡ መምጣታቸውም ለከሣሽ ስላሳሰበው እንጂ ተከሣሽ የሚጠቀመው የንግድ ምልክት “GEOTEL” የሚል ስለሆነ ከከሣሽ ምርቶች ጋር የተፈጠረ የመደናገር ችግር የለም፡፡ ተከሣሽም ምርቶቹ ለመለየት በግልጽ መለያውን እየጻፈ ይገኛል፡፡ ስለሆነም የተፈጠረ የመመሳሰል ሁኔታ ባለመኖሩ የተከሣሽ ክስ ውድቅ እንዲደረግልን ሲሉ ከወጪና ኪሣራ ጋር ጠይቋል፡፡

በማስረጃነትም የንግድ ምዝገባ ወረቀት ኮፒ፣ የንግድ ምልክት ባለቤትነት ኮፒ እና ለተባው የሞባይ ቀፎዎች የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የመገናኛና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር የሰጣቸው የብቃት ማረጋገጫ ወረቀት ኮፒ አያይዟል፡፡  በቃል ክርክር ወቅትም ከሣሽ የሞባይል ቀፎዎቹ መመሳሰል ከቁጥር፣ የቀፎ ማሸጊያ ቀለም፣                “FM Radio” የሚለው ቃል ቅርፅና የተለጠፈበት ሁኔታ፣ እንዲሁም በT340 እና T341 በሞባይሉ የተቀመጠው ሰዓት 08፡45 እና ቀኑ 29/07/2013 እና ሁለት ሲም ካርድ መግለጫ “Opera” 1 እና 2 የሚለውን ማየት የሚቻል መሆኑን አስረድቷል፡፡ ተከሣሽ በበኩላቸው ሞባይሎቹ በቁጥር የሚመሳሰሉ ቢሆንም ቁጥሮቹ ስለመመሳሰላቸው የሚያውቁት ነገር ካለመኖሩም በላይ በ “T” እና “G” የተለየ መሆኑን በመግለጽ መመሳሰል የለም ሲሉ ተከራክረዋል፡፡

የዳኝነት ችሎቱ ከላይ ከቀረበው የግራ ቀኙ ክርክር አንፃር፡-

1ኛ.  በከሣሽ የT340 እና T341 እንዲሁም በተከሣሽ G340 እና G341 የሞባይል ቀፎዎች ተገቢ ያልሆነ

የንግድ ውድድር ተግባር ነው የሚያሰኝ የመመሳሰል ሆኔታ አለ ወይ?

2ኛ.  ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር ተግባር ተፈጽሞ የሆነ እንደሆነ ከሣሽ የሚባው ዳኝነት ምንድነው የሚሉ ጭብጦችን በመያዝ መዝገቡ መርምሯል፡፡

 

አንደኛው ጭብጥ በተመለከተ ችሎቱ በማያጣራበት ወቅት ለከሣሽ T340 እና T341 ለተከሣሽም G340 እና G341 ለሚሉ ሞዴሎች ምን መሠረት ተደርጎ የብቃት ማረጋገጫ እንደተሰጠ ለኢፌዲሪ የመገናኛና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ትእዛዝ በመስጠት ሙያዊ ማብራሪያ እንዲሰጥ የደረገ ሲሆን የብቃት ማረጋገጫው ሲሰጥ ከባለቤትነት ጋር ግንኙነት የሌለው መሆኑንና የሚሰጠውም ሞዴል ሞባይሎቹ ለአጠቃቀም ምቹ ናቸው ወይ ከማለው ነጥብ ብቻ ታይተው የሚሰጥ መሆኑን ገልጿል፡፡ በመቀጠልም የዳኝነት ችሎቱ በምርቶቹ የመመሳሰል ሁኔታ አለ ወይብ የለም የሚለውን ለመመልከት የሁለቱም ምርቶች ማሳያ በችሎት እንዲቀርብ አድርገዋል፡፡ ከምርቶቹ መገንዘብ የሚቻለውም በተሰጣቸው ሞዴል ቁጥር፣ የቀፎ ማሸጊያ ቀለም፣ የስልክ ቀፎዎች አካል (body) ቅርጽና ገጽታ (layout)፣ “FM Radio” የሚለው የተገለፀበት ሁኔታና 96.5 የሚል የተገለፀው ሞገድ እንዲሁም በT340 እና T341 08፡45 የሚል የተገለፀው ሰዓትና ቀን 29/07/2013 የሚለው እንዲሁም ሁለት ሲም ለመግለጽ የተጠቀመባቸው “Opera” 1 እና 2 የሚሉት ምልክቶች ተመሳሳይነት ያላቸው ሆኖ አግኝቶታል፡፡ ከሃገራችን የሞባይሎች ተጠቃሚዎች ግንዛቤ አኳያ ሲታዩም በሸማቹ ማህበረሰብ መደናገር ሊፈጥር የሚችል ነው፡፡ ይህም በንግድ ውድድር እና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥት 813/2006 አንቀጽ 8/2/ሀ መሠረት በሸማቾች መደናገር የፈጠረ ወይም መደናገር ሊፈጥር የሚችል ማናቸውም ድርጊት ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር ተግባር ሆኖ የተደነገገ መሆኑን እንገነዘባለን፡፡

ሁለተኛው ጭብጥ በተመለከተ በምርቶቹ የመመሳሰል ሁኔታ መኖሩ በአንደኛው ጭብጥ የተብራራ ከመሆኑ አንፃር ከሣሽ ከጠየቁት ዳኝነት አኳያ የሚገባቸው ዳኝነት ምንድነው የሚለው ማየቱ አስፈላጊ ይሆናል፡፡ ከሣሽ የጠየቁት ተከሳሽ ድርጊቱ እንዲያቆም፣ ተከሣሽ ያመረታቸው G340 እና G341 ሞዴል የሞባይል ቀፎዎች ተሰብስበው እንዲወገዱ፣ ለደረሰ ጉዳት ካሣ ወጪና ኪሣራ እንዲሁም ተከሣሽ ለፈጠረው የማደናገር ተግባር በማዲያ ይቅርታ እንዲጠይቅ እንዲታዘዝላዠው ነው፡፡ የዳኝነት ችሎቱም ከሣሽ ተከሣሽ G340 እና G341 ሞዴል የሞባይል ቀፎዎች ማምረት እንዲያቆም ይወሰንልኝ ያሉትን በተመለከተ ከእዋጅ ቁጥር 813/2006 አንቀጽ 32/2/ሀ አንፃር ተገቢነት ያለው ሆኖ አግኝቶታል፡፡ ነገር ግን ከሣሽ በተከሣሽ G340 እና G341 በሚል ሞዴል ቀደም ሲል ተመርተው የተሰራጩ የሞባይ ቀፎዎች ተሰብስበው እንዲወገዱ ከሣሽ የጠየቁት ሣኝነት በተመለከተ የሀገራችን ኢኮኖሚ እንዳይባክን ጥንቃቄ መደረግ ስለሚኖርበትና ተከማሽም የሞባይ ቀፎዎቹ ማምረቱ እንዲያቆም ከተደረገ ውጤቱ ተመሳሳይነት ስለሚኖረው ተቀባይነት የለውም፡፡

ሌላው ከሣሽ ያነሱት ደረሰ ላሉት ጉዳት ካሣ እንዲከፈል የጠየቁ ቢሆንም የደረሰባቸው ጉዳት ዓይነቱና መጠኑ በግልጽ ያላቀረቡ ስለሆነ የዳኝነት ችሎቱ ጥየቄውን አልፎታል፡፡

ከሣሽ ተከማሽ ለፈፀሙት የማደናገር ተግባር በማዲያ ይቅርታ እንዲያደርጉ ትዕዛዝ ይሰጥልኝ ያሉትን በተመለተ ችሎቱ ጉዳዩን የሚመራው በግልጽ ችሎት በመሆኑና ለሚዲያም ቅርብ ከመሆኑ አኳየ ተከማሽ በሚዲያ ይቅርታ እንዲጠይቁ ትዕዛዝ ለመስጠት የተጠየቀው ዳኝነት የንግድ ውድድር እና የሸማቾች ጥበቃ ባለሥልጣን የዳኝነት ችሎት አልተቀበለውም፡፡

በመጨረሻም ተከሣሽ በፈፀሙት ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር ተግባር በንግድ ውድድር እና ሸማቾች አዋጅ ቁጥር 813/2006 አንቀጽ 42/3 መሠረት አስተዳደራዊ ቅጣት መጣል ያለበት ስለሆነ የዳኝነት ችሎቱ ተከታዩ ወስኗል፡፡

   

1ኛ.  ተከሣሽ G340 እና G341 የሚለ ሞዴል የሞባይል /ስልክ/ ቀፎዎች ማምረቱን እንዲያቆም ተወስኗል፣

2ኛ.  ከሣሽ የተመረቱት G340 እና G341 ሞዴል የሞባይ /ስልክ/ ቀፎዎች ተሰብስበው እንዲወገዱ፣ የጉዳት  ካሣ ክፍያ እና ተከሣሽ በሚዲያ ይቅርታ እንዲጠይቅ ያቀረቡት ዳኝነት ችሎቱ አልተቀበለውም፡፡

3ኛ.  ተከሣሽ ተመሳሳይ ሞዴል በማምረት በሸማቾች ላይ መደናገር ሊያስከትል በሚችል ሁኔታ መገኘታቸው አግባብነት ስለሌለው G340 እና G341 የሞባይል ቀፎዎች ማምረት ከጀመሩበት ወቅት አንስቶ ውሣኔ እስከተሰጠበት ጊዜ ድረስ ያሉትን ወራት ላይ ክርክር ከተነሳባቸው ሞባይሎች ሽያጭ ተሰልቶ 5% ለመንግሥት ገቢ እንዲያደርጉ ቅጣት ተጥሏል፡፡

4ኛ.  ወጪና ኪሣራ በተመለከተ ከሣሽ ዝርዝር አቅርበው የመጠየቅ መብታቸው ተጠብቋል፡፡ ለናሙና የመጡ ሞባይሎች በችሎቱ ተመልሷል፡፡

5ኛ.   ውሣኔው ለሚዲያ ክፍት ይሁን ተብሏል፡፡ መዝገቡ ተዘግቷል፡፡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ፡፡

 

 

 

[1] LLB, LLM, LLM, SJD Candidate, Central European University, Budapest, Hungary. Email: asress.adimi@gmail.com

[2] To Convert Gregorian Calendar (GC) to Ethiopian Calendar (EC) use the service Available at: http://www.gebeya.net/dateconverter.aspx.

 

Cat mai toleram pozitiile domnului Isarescu?

Incep intai prin a-l felicita pe Gheorghe Piperea pentru victoria istorica (si care sper sa nu ramana singulara) impotriva clauzelor abuzive inserate in contractele standard ale BCR. Exemplul e unul demn de urmat si niciuna din aceste institutii financiare, invatate sa faca profit nu din afaceri sau investitii (a se citi obiectul muncii) ci din jecmaneala populatiei (a se citi credite retail), nu trebuie lasate sa scape scrutinului judiciar.

Remarc insa cu profunda dezamagire faptul ca guvernatorul BNR continua sa fie purtatorul de cuvant si reprezentantul intereselor bancilor comerciale din Romania, vorbind cu emfaza despre lucruri pe care nu le stie si nu le intelege, precum notiunea de clauza abuziva sau contractul de adeziune.

In urma deciziei ICCJ in cazul BCR, domnul guvernator s-a exprimat public in sensul ca “ce ai semnat, ramane bun semnat si trebuie executat”, fara sa ia in considerare faptul ca ce semnezi si ramane bun semnat, trebuie si negociat mai intai. Negociat si inteles. Or, nicio banca din Romania nu negociaza termenii si conditiile cu clientul. Ca atare, multe din clauzele respective nu respecta minimul impus de Codul civil sau de legislatia europeana in materia protectiei consumatorului, bancile bazandu-se nu numai pe pozitia de putere pe care o au, asistenta juridica pe care si-o permit, ci si pe lobbyul si influenta pe care o au pe langa politicieni sau conducatorii unor institutii cheie, precum guvernatorul BNR.

Nu trebuie sa mire pe nimeni atitudinea domnului Isarescu. Acestui produs veritabil al tranzitiei romanesti nu-i pasa catusi de putin de cetateanul si consumatorul roman, vazut doar ca o vaca de muls de catre banci. Pe dumnealui il doare mai tare de faptul ca daca s-ar elimina clauzele abuzive din contractele de retail ale bancilor acestea vor inregistra pierderi de 1,1 miliarde de euro, bani pe care subsidiarele marilor banci europene nu i-ar mai putea trimite in conturile firmelor mama de peste hotare.

Ce este insa surprinzator este cum INM-ul poate sa accepte scolirea judecatorilor de catre “expertii” BNR. Acestia din urma au misiunea de a-i face pe administratorii justitiei sa inteleaga “impactul negativ al interpretarii extinse a notiunii de “clauze abuzive” in sistemul financiar-bancar”, cu alte cuvinte, le spun judecatorilor ca ar fi cazul sa-si schimbe practica.

Daca orice alt politician ar fi spus public asa ceva, CSM-ul si ambasadorii cu influenta ar fi sesizat si sanctionat imediat ingerenta in actul de justitie si afectarea independentei judecatorilor in solutionarea cauzei. In schimb, domnul guvernator al BNR ramane neatins pe pozitii. Atat pe cea de critic si expert juridic, cat si pe cea de guvernator al asa-zisei Banci Nationale a Romaniei. Pana cand?